Cửa chính trong Vastu: chọn vị trí trên cạnh tường, ngưỡng cửa, rangoli và toran đón khách

Trả lời ngắn: Theo Vastu, cửa chính tốt nhất mở về hướng bắc hoặc đông, kế đến là đông bắc. Không chỉ hướng, vị trí cửa trên cạnh tường cũng quan trọng: mỗi cạnh được chia thành chín phần (pada), có phần tốt phần nên tránh. Người Ấn còn giữ tục vẽ rangoli trước cửa và treo toran (dây lá xoài, hoa cúc vạn thọ) trên khung cửa để đón may mắn và khách quý. Với nhà Việt, phần dễ học nhất là giữ lối vào sạch, sáng, có ngưỡng rõ ràng và được trang trí chào đón.

Cửa chính: "miệng" của ngôi nhà

Vastu ví cửa chính như miệng, nơi năng lượng, ánh sáng, con người và may mắn đi vào nhà. Phong thủy phương Đông cũng gọi cửa chính là "khí khẩu". Hai truyền thống gặp nhau ở chỗ: cửa chính được xem trước tiên khi đánh giá một ngôi nhà.

Hướng cửa chính theo Vastu

Các trường phái khác nhau đôi chỗ; nhiều người tư vấn hiện đại cho rằng không có hướng nào xấu tuyệt đối nếu cửa đặt đúng ô.

Chín ô trên mỗi cạnh tường

Một nét tinh tế của Vastu là chia mỗi cạnh tường bao ngôi nhà thành chín đoạn bằng nhau (pada), mỗi đoạn thuộc một vị thần trên vòng ngoài của mandala. Cửa đặt ở đoạn tốt sẽ được coi là cát dù hướng không hoàn hảo; ngược lại, cửa hướng đẹp mà rơi vào đoạn xấu vẫn bị coi là chưa ổn.

Chẳng hạn trên cạnh phía bắc, các đoạn ở giữa hơi lệch đông thường được khuyên; trên cạnh phía nam, đoạn ở khoảng giữa được nhiều người chấp nhận. Chi tiết từng ô khác nhau giữa các tài liệu, nên khi cần thật chính xác thì tham khảo người có chuyên môn.

Cửa chính lớn hơn các cửa khác

Vastu khuyên cửa chính là cửa lớn nhất, chắc chắn nhất trong nhà, mở vào trong theo chiều kim đồng hồ, làm bằng gỗ tốt. Không nên có hai cửa chính thẳng hàng xuyên suốt nhà (cửa trước nhìn thẳng cửa sau), vì năng lượng đi vào rồi thoát ngay. Phong thủy phương Đông gọi đây là thế "xuyên đường sát" và cũng khuyên tránh.

Lý do thực tế: cửa trước thẳng cửa sau tạo luồng gió mạnh, bụi và riêng tư kém. Một bình phong, tủ, chậu cây lớn ở giữa giải quyết được.

Cửa phụ, cửa sổ và số lượng cửa

Ngoài cửa chính, Vastu còn bàn về cửa phụ và cửa sổ. Lời khuyên phổ biến là bố trí nhiều cửa sổ ở phía bắc và đông để đón ánh sáng dịu, ít cửa sổ lớn ở phía nam và tây để tránh nắng gắt. Cửa sau nên nhỏ hơn cửa chính và không thẳng hàng với nó. Một số tài liệu còn khuyên tổng số cửa đi và cửa sổ là số chẵn, nhưng điều này mang tính quy ước hơn là có lý do rõ ràng.

Phần đáng giữ là nguyên tắc về ánh sáng và thông gió chéo: có cửa đối diện lệch nhau giữa hai mặt nhà thì gió đi qua nhiều phòng, nhà mát hơn mà không thành luồng gió xộc thẳng. Ở nhà phố Việt Nam chỉ có mặt trước và mặt sau, một khe thoáng hay giếng trời ở giữa giúp gió đi vòng, đạt đúng tinh thần ấy.

Ngưỡng cửa: ranh giới trong và ngoài

Nhà Ấn Độ truyền thống có ngưỡng cửa gỗ hoặc đá nhô cao, gọi là dehleez hay umbara. Ngưỡng cửa đánh dấu ranh giới giữa thế giới bên ngoài và không gian gia đình. Có tục không bước giẫm lên ngưỡng, không đứng trên ngưỡng nói chuyện, cô dâu mới về nhà chồng hất đổ một chum gạo đặt trên ngưỡng để mang thịnh vượng vào nhà.

Người Việt xưa cũng có bậc cửa, ngạch cửa, và cũng kiêng ngồi trên bậc cửa. Đó là điểm gặp gỡ văn hóa thú vị.

Rangoli: tranh bột màu trước cửa

Rangoli (ở miền nam gọi là kolam) là hoa văn vẽ trên nền trước cửa bằng bột gạo, bột màu, cánh hoa. Phụ nữ trong nhà vẽ vào buổi sáng sớm, đặc biệt trong các lễ hội như Diwali, Pongal. Kolam vẽ bằng bột gạo còn mang ý nghĩa bố thí: kiến, chim có thể ăn bột, thể hiện lòng hiếu sinh.

• Hoa văn hình học đối xứng, hoa sen, chim công, đèn dầu.
• Màu sắc tươi: đỏ, vàng, trắng, xanh lá.
• Vẽ mới mỗi ngày hoặc mỗi dịp lễ.
• Ý nghĩa: chào đón khách và thần linh, giữ cho lối vào sạch, đẹp.

Toran: dây lá xoài và hoa vạn thọ

Toran là dây trang trí treo ngang khung cửa chính, truyền thống làm bằng lá xoài tươi và hoa cúc vạn thọ (marigold). Lá xoài tượng trưng cho sự sinh sôi, hoa vạn thọ màu cam vàng tượng trưng cho sự may mắn và lòng sùng kính. Ngày nay có toran làm bằng vải thêu, hạt cườm, kim loại dùng lâu dài.

Lá tươi héo sau vài ngày nên được thay; toran khô héo treo lâu bị coi là không tốt — thực tế là nhìn cũng không đẹp.

Những thứ nên tránh ở lối vào

• Thùng rác, giày dép bừa bộn ngay cửa.
• Cây gai, cây khô héo trước cửa.
• Cột điện, cây lớn chắn thẳng giữa cửa.
• Gương đối diện cửa chính (theo nhiều tài liệu Vastu và phong thủy).
• Cửa kẹt, kêu cót két, bản lề gỉ.

Danh sách này trùng gần như hoàn toàn với phong thủy phương Đông và với nguyên tắc nhà gọn gàng thông thường.

Ánh sáng và biển tên ở lối vào

Vastu khuyên lối vào phải đủ sáng, nhất là buổi tối; một đèn tốt trước cửa vừa đẹp vừa an toàn. Biển tên nhà, số nhà rõ ràng giúp khách và người giao hàng tìm dễ. Nhiều gia đình Ấn đặt hình thần Ganesha — vị thần mở đường, gỡ chướng ngại — trên khung cửa hoặc ngay lối vào.

Với người không theo Ấn Độ giáo, không cần đặt tượng thần Ấn nếu không hiểu ý nghĩa; một lối vào sạch, sáng, có tên nhà rõ là đủ.

Áp dụng cho nhà phố và căn hộ Việt Nam

Nhà phố Việt Nam ít khi chọn được hướng cửa, vì mặt tiền quay ra đường. Phần học được từ Vastu là: đặt cửa chính ở vị trí cân đối trên mặt tiền, không lệch sát góc; giữ bậc tam cấp hoặc thềm rõ ràng; trang trí lối vào bằng chậu cây, thảm, đèn. Với căn hộ, cửa chính đối cửa thang máy hay cửa nhà khác có thể dùng thảm, kệ giày gọn, đèn dịu để tạo vùng đệm.

Ngày lễ và tục đón may mắn ở cửa

Trong lễ Diwali, người Ấn lau dọn nhà cửa, thắp đèn dầu (diya) dọc lối vào và cửa sổ, vẽ rangoli lớn để đón nữ thần Lakshmi. Người Việt dịp Tết cũng dọn nhà, treo câu đối, đặt chậu hoa mai, đào trước cửa. Hai tục này giống nhau đến lạ: làm đẹp lối vào để đón điều lành của năm mới. Nhớ an toàn khi thắp đèn dầu, nến ở lối vào: đặt trên đế chắc, xa rèm, xa lối đi của trẻ nhỏ và vật nuôi.

Một món trang trí cho cửa nhà Việt

Nếu muốn mang chút tinh thần đón may mắn lên khung cửa, người Việt thường chọn chuông gió, hồ lô, hay câu đối gỗ. Hãy chọn món nhẹ, treo chắc, không cản lối đi; chuông gió nên có âm dịu để không làm phiền hàng xóm. Có thể xem thêm hồ lô và vật phẩm treo cửa tại Thế Giới Phong Thủy để chọn kiểu hợp với nhà mình.

Câu hỏi thường gặp