Tám hướng trong Vastu: đặc tính từng hướng, vị thần cai quản và nên dùng cho không gian nào

Trả lời ngắn: Vastu chia không gian thành tám hướng: bốn hướng chính và bốn hướng phụ. Mỗi hướng có một vị thần cai quản và một tính chất: đông bắc thiêng và nhẹ, đông là ánh sáng, đông nam là lửa, nam là sự nghiêm trang, tây nam là nặng và vững, tây là nước, tây bắc là gió, bắc là của cải. Từ đó Vastu gợi ý đặt phòng thờ ở đông bắc, bếp ở đông nam, phòng ngủ chủ ở tây nam, phòng khách hoặc khu làm việc ở bắc và đông.

Tám hướng và tám vị thần

Các văn bản và trường phái có chỗ khác nhau về tên thần và cách diễn giải; bảng trên theo cách hiểu phổ biến trong thực hành hiện đại.

Đông bắc: góc thiêng cần nhẹ và sạch

Đông bắc là nơi gặp nhau của hai hướng tốt: đông đón nắng và bắc mát. Vastu coi đây là góc thiêng nhất, hợp để đặt phòng thờ, góc thiền, cửa sổ lớn, hoặc bể chứa nước ngầm. Điều cấm kỵ phổ biến nhất là nhà vệ sinh, bếp hoặc kho nặng ở góc này.

Lý do thực tế: góc đông bắc ở Ấn Độ nhận nắng sớm dịu, thoáng mát; đặt nhà vệ sinh ở đó là phí một góc đẹp nhất nhà.

Đông: ánh sáng buổi sáng

Hướng đông gắn với mặt trời mọc, sức khỏe và sự khởi đầu. Vastu khuyên mở nhiều cửa sổ phía đông, đặt phòng khách hoặc phòng học ở đây, và nếu được thì cửa chính hướng đông. Nắng sáng giúp nhà khô ráo, diệt khuẩn tự nhiên và đánh thức nhịp sinh học.

Với người Việt, đây là điểm trùng hợp với kinh nghiệm dân gian "nhà hướng đông đón nắng sớm". Tuy nhiên ở Việt Nam, hướng nam và đông nam còn được ưa vì gió mát mùa hè.

Đông nam: góc của lửa

Đông nam thuộc Agni, thần lửa, nên Vastu đặt bếp ở đây. Người nấu được khuyên quay mặt về hướng đông khi nấu. Đồ điện công suất lớn, bình nóng lạnh, máy biến áp cũng được gợi ý đặt ở vùng này.

Logic khí hậu: ở Ấn Độ gió mùa thường thổi từ tây nam; bếp ở đông nam giúp khói và mùi không bị thổi ngược vào phần lớn ngôi nhà. Ở nơi có hướng gió khác, cần đánh giá lại theo gió thực tế.

Nam: nghiêm trang và chắc chắn

Hướng nam gắn với Yama, thần chết và luật nhân quả, nên nhiều người e ngại. Vastu không coi nam là xấu tuyệt đối, chỉ khuyên phía nam nên có tường dày, ít cửa mở lớn, đặt phòng ngủ hoặc kho. Cửa chính hướng nam được coi là cần cân nhắc kỹ vị trí trên cạnh tường.

Ở Ấn Độ, phía nam chịu nắng gắt phần lớn ngày, nên tường dày và ít cửa là lựa chọn chống nóng hợp lý.

Tây nam: khối nặng, phòng ngủ chủ

Tây nam là chỗ đặt "chân" của Vastu Purusha, cần nặng và vững. Đây là vị trí đề xuất cho phòng ngủ của chủ nhà, két sắt, kho đồ nặng, bể nước trên mái. Góc này nên cao hơn và kín hơn các góc khác.

Ý nghĩa tâm lý: người đứng đầu gia đình ở vị trí vững chãi nhất. Ý nghĩa khí hậu: khối nặng ở tây nam cản nắng chiều gắt.

Tây: nước và sự tích lũy

Tây thuộc Varuna, thần nước. Vastu gợi ý đặt phòng ăn, phòng học của trẻ lớn hoặc phòng ngủ phụ ở phía tây. Không khuyến khích cửa sổ quá lớn hướng tây vì nắng chiều.

Người Việt ở miền Nam rất hiểu điều này: nhà mặt tiền hướng tây nóng đến mức phải che chắn kỹ, trồng cây, làm lam.

Tây bắc: gió và chuyển động

Tây bắc thuộc Vayu, thần gió, gắn với sự lưu chuyển. Vastu đặt phòng khách cho khách ở xa, phòng của con gái sắp lấy chồng, kho hàng cần xuất nhanh, hoặc gara ở đây. Ý tưởng là những gì ở góc này "không ở lâu".

Đây là một trong những quy tắc mang màu tượng trưng rõ nhất; nên đọc như văn hóa hơn là quy luật.

Bắc: của cải và cơ hội

Bắc thuộc Kubera, thần của cải. Vastu khuyên giữ phía bắc thoáng, nhẹ, đặt văn phòng làm việc, quầy thu ngân hướng về bắc, cất tài liệu tài chính ở đây. Cửa chính hướng bắc cũng được coi là tốt.

Ánh sáng phía bắc ở Ấn Độ, tức bắc bán cầu, dịu và đều suốt ngày, rất hợp cho việc đọc viết. Họa sĩ phương Tây cũng thích xưởng vẽ có cửa sổ quay bắc vì lý do tương tự.

Ghép tám hướng thành mặt bằng một ngôi nhà

• Đông bắc: phòng thờ, góc thiền, cửa sổ lớn.
• Đông: phòng khách, phòng học, cửa chính nếu được.
• Đông nam: bếp.
• Nam: phòng ngủ phụ, kho.
• Tây nam: phòng ngủ chủ, đồ nặng.
• Tây: phòng ăn, phòng ngủ trẻ lớn.
• Tây bắc: phòng khách lưu trú, gara.
• Bắc: khu làm việc, tài chính.
• Trung tâm: để trống, sân trong hoặc khoảng sáng.

Đây là mặt bằng mẫu trong sách. Nhà thật hiếm khi xếp được đủ; hãy chọn hai, ba điểm quan trọng nhất như bếp, phòng ngủ chủ, trung tâm thông thoáng.

Tám hướng trong văn phòng và cửa hàng

Người Ấn Độ áp tám hướng không chỉ cho nhà mà cả cho nơi làm ăn. Chủ doanh nghiệp thường ngồi ở góc tây nam của văn phòng, quay mặt về bắc hoặc đông, lưng tựa tường đặc. Phòng kế toán, két tiền đặt sao cho tủ mở cửa về hướng bắc, hướng của Kubera. Khu tiếp khách, quầy lễ tân ưu tiên phía bắc hoặc đông để sáng sủa. Kho hàng tồn lâu đặt ở tây nam, hàng cần xuất nhanh đặt ở tây bắc. Phòng máy chủ, tủ điện xếp về đông nam theo hành lửa.

Nhiều nguyên tắc này trùng với kinh nghiệm quản trị thông thường: người quản lý ngồi chỗ yên tĩnh có tầm nhìn bao quát, khách vào là gặp ngay khu sáng sủa, hàng luân chuyển nhanh để gần cửa xuất. Với doanh nghiệp Việt có đối tác Ấn Độ, sắp xếp như vậy vừa tiện vận hành vừa tạo thiện cảm khi họ ghé thăm.

Khi hướng trong sách đánh nhau với nắng gió thật

Toàn bộ logic tám hướng được xây ở bắc bán cầu, khí hậu nóng, gió mùa tây nam. Ở Việt Nam, gió mùa và độ ẩm khác; ở nam bán cầu như Úc, mặt trời đi phía bắc. Nhiều người tư vấn Vastu hiện đại cũng thừa nhận cần điều chỉnh. Nguyên tắc an toàn là: khi quy tắc hướng mâu thuẫn với ánh sáng, thông gió và an toàn thực tế, hãy ưu tiên điều kiện thực tế.

Cách xác định tám hướng trong nhà

Đứng ở tâm nhà (giao điểm hai đường chéo của mặt bằng chính), dùng la bàn đo hướng bắc từ, chia vòng 360 độ thành tám phần, mỗi phần 45 độ. Lưu ý độ lệch từ giữa bắc từ và bắc địa lý ở Việt Nam nhỏ, có thể bỏ qua với mục đích dân dụng, nhưng cần tránh đo gần tủ lạnh, khung sắt, loa vì kim loại làm lệch kim. Đo vài lần ở vài điểm rồi lấy kết quả ổn định.

Một chiếc la bàn phong thủy tại Thế Giới Phong Thủy có vạch chia độ rõ sẽ giúp chia tám hướng chính xác hơn la bàn điện thoại.

Câu hỏi thường gặp