Làm ăn với đối tác Ấn Độ: tay trái, ăn chay, quà tặng và dịp Diwali
Trả lời ngắn: Ấn Độ là đất nước có nhiều tôn giáo và vùng miền, nên điều quan trọng nhất là đừng đoán, hãy hỏi. Dùng tay phải khi trao nhận, hỏi trước chế độ ăn vì nhiều người ăn chay, tránh quà làm từ da bò với người theo Hindu giáo và đồ có thịt heo hay rượu với người theo Hồi giáo. Diwali là dịp tặng quà lớn nhất trong năm. Đây là thói quen phổ biến, không áp cho mọi người.
Một đất nước, rất nhiều thói quen
Ấn Độ có hơn một tỷ dân, nhiều ngôn ngữ chính thức, nhiều tôn giáo: Hindu giáo, Hồi giáo, đạo Sikh, Kitô giáo, đạo Jain, Phật giáo. Thói quen của đối tác ở Mumbai có thể khác người ở Chennai, Delhi hay Kolkata.
Vì vậy bài này chỉ nêu những điểm thường gặp. Cách an toàn nhất vẫn là hỏi người đầu mối hoặc chính đối tác: anh chị có ăn chay không, có kiêng gì không. Người Ấn thường trân trọng câu hỏi chu đáo như vậy.
Tay phải: trao, nhận, ăn
Ở nhiều vùng Ấn Độ, tay trái gắn với việc vệ sinh cá nhân, nên trao nhận đồ vật, danh thiếp, tiền, thức ăn thường dùng tay phải, hoặc cả hai tay. Ăn bằng tay theo kiểu truyền thống cũng dùng tay phải.
Người Việt thuận tay trái không cần lo lắng quá, nhưng khi trao danh thiếp hay quà, chủ động dùng tay phải hoặc hai tay là cách lịch sự. Đối tác ở môi trường quốc tế thường không để ý, nhưng ở buổi gặp gia đình thì nên chú ý.
Ăn chay và các chế độ ăn khác nhau
Nhiều người Ấn ăn chay, có người không ăn cả trứng, có người theo đạo Jain còn kiêng các loại củ như hành, tỏi, khoai tây. Người theo Hindu giáo thường không ăn thịt bò, người theo Hồi giáo không ăn thịt heo và nhiều người không uống rượu.
Khi mời đối tác Ấn đi ăn ở Việt Nam, chọn nhà hàng có món chay rõ ràng, hỏi kỹ nước dùng có nấu từ xương không. Nhiều món chay Việt vẫn dùng nước mắm, cần dặn đầu bếp. Bữa ăn chu đáo là món quà lớn nhất.
Quà tặng: món nào hợp, món nào nên tránh
Hộp bánh kẹo, trái cây khô, trà, đặc sản Việt Nam như cà phê, hạt điều, đồ thủ công mỹ nghệ đều được đón nhận. Tượng Ganesha, đèn dầu nhỏ, đồ đồng là quà phổ biến trong dịp lễ của người theo Hindu giáo, nhưng chỉ nên tặng khi biết rõ tôn giáo của người nhận.
Tránh quà bằng da bò như ví, thắt lưng da thật với người theo Hindu giáo. Tránh rượu, đồ có thịt heo với người theo Hồi giáo. Quà có hình ảnh tôn giáo nên tránh nếu không chắc người nhận theo đạo nào.
Con số và màu sắc trong quà
Ở nhiều vùng, khi mừng tiền người ta thêm một đồng lẻ, như 101 hay 501 rupee, vì số lẻ cuối gợi ý sự tiếp diễn, không kết thúc. Đây là thói quen hay gặp trong quà mừng cưới, mừng lễ.
Màu đỏ, vàng, cam, xanh lá thường gắn với niềm vui, lễ hội. Màu trắng và đen ở một số nơi gắn với tang lễ, nên giấy gói nhiều màu tươi là lựa chọn an toàn. Nhưng thói quen màu sắc khác nhau theo vùng và tôn giáo, không nên coi là quy tắc chung.
Diwali: dịp tặng quà lớn nhất trong năm
Diwali, lễ hội ánh sáng của người theo Hindu giáo, đạo Jain và đạo Sikh, rơi vào khoảng tháng Mười hoặc tháng Mười Một dương lịch tùy năm. Đây là dịp doanh nghiệp tặng quà đối tác, nhân viên, khách hàng, giống Tết âm lịch ở Việt Nam.
Hộp bánh ngọt, trái cây khô, đèn trang trí, nến là quà phổ biến. Gửi một lời chúc Diwali kèm món quà nhỏ cho đối tác Ấn là cách giữ quan hệ rất hiệu quả. Nên kiểm ngày Diwali của năm đó vì lễ tính theo lịch âm Ấn Độ.
Chào hỏi và xưng hô
"Namaste", chắp tay trước ngực, là cách chào phổ biến, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc trong không gian truyền thống. Trong kinh doanh, bắt tay cũng rất phổ biến. Với nữ giới, nên chờ họ chủ động đưa tay.
Người Ấn hay gọi nhau kèm chức danh hoặc thêm "ji" sau tên để tỏ kính trọng. Khi chưa chắc, dùng "Mr." hay "Ms." kèm họ là an toàn.
Lịch làm việc và các ngày lễ
Ấn Độ có rất nhiều ngày lễ theo tôn giáo và vùng: Holi, Eid, Diwali, Pongal, Durga Puja... Một số lễ là ngày nghỉ toàn quốc, số khác chỉ ở một bang. Khi lên kế hoạch giao hàng hay họp, hỏi đối tác về lịch nghỉ.
Cách làm việc có thể linh hoạt về giờ giấc, nhưng hạn chót trong hợp đồng vẫn cần ghi rõ. Như mọi đối tác quốc tế, mọi thay đổi nên chốt bằng email.
Vastu: phong thủy kiểu Ấn trong văn phòng đối tác
Nhiều doanh nghiệp Ấn vẫn để ý Vastu Shastra khi chọn văn phòng, đặt bàn giám đốc, cửa chính, bàn thờ nhỏ. Hướng Đông Bắc thường dành cho không gian thờ cúng hoặc để thoáng.
Khi đối tác Ấn mở văn phòng ở Việt Nam, họ có thể muốn chọn hướng bàn hay ngày khai trương. Chuyên mục Vastu Ấn Độ của site có bài giải thích tám hướng và trung tâm nhà nếu mình muốn hiểu để nói chuyện cùng họ.
Mời đối tác Ấn đến Việt Nam: chuẩn bị gì
Hỏi trước chế độ ăn, đặt phòng gần nhà hàng có món chay hoặc halal nếu cần, chuẩn bị nước uống không cồn trong buổi tiệc. Nếu đối tác cần nơi cầu nguyện, có thể tìm trước đền Hindu hoặc thánh đường Hồi giáo gần đó ở thành phố lớn.
Một chuyến tham quan văn hóa ngắn như chùa, bảo tàng, làng nghề thường được yêu thích. Đừng ép uống rượu, đừng gọi món chung có thịt bò hay thịt heo mà không hỏi.
Những điều dễ hiểu lầm
Cái lắc đầu nhẹ sang hai bên ở nhiều vùng Ấn Độ có thể mang nghĩa đồng ý hoặc "mình đang nghe", không phải từ chối. Nếu không chắc, hỏi lại bằng lời cho rõ.
Người Ấn có thể thẳng thắn hỏi về gia đình, thu nhập, đó thường là cách làm quen chứ không phải xâm phạm. Mình trả lời trong mức thoải mái là được.
Khi lỡ sai một phép tắc
Lỡ gọi món có thịt bò trước mặt đối tác theo Hindu giáo, hãy xin lỗi và đổi món. Lỡ dùng tay trái trao đồ, không cần quá lo, một câu xin lỗi nhẹ là đủ.
Người Ấn thường cởi mở và quý sự chân thành. Thứ giữ quan hệ lâu dài vẫn là giao hàng đúng hẹn và trao đổi minh bạch.
Ngôn ngữ và tài liệu khi làm việc với đối tác Ấn
Tiếng Anh là ngôn ngữ làm việc phổ biến trong giới kinh doanh Ấn Độ, nhưng giọng và cách dùng từ có nét riêng. Nếu nghe chưa rõ, cứ lịch sự hỏi lại hoặc đề nghị tóm tắt bằng email sau cuộc gọi; đối tác thường sẵn lòng.
Tài liệu kỹ thuật, báo giá nên viết câu ngắn, có bảng số liệu rõ ràng, ghi đơn vị đo và đồng tiền cụ thể. Khi hai bên dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, sự rõ ràng giúp tránh hiểu lầm hơn mọi phép lịch sự.
Chuẩn bị cho buổi gặp đối tác Ấn: danh sách gọn
- Hỏi trước chế độ ăn và tôn giáo nếu phù hợp.
- Dùng tay phải hoặc hai tay khi trao nhận.
- Quà tránh đồ da bò, rượu, thịt heo khi chưa rõ người nhận.
- Ghi nhớ dịp Diwali để gửi lời chúc và quà.
- Ghi rõ hạn giao hàng, điều kiện thanh toán bằng văn bản.
Nếu muốn tặng một món đồ đồng nhỏ mang tinh thần lễ hội ánh sáng cho đối tác theo Hindu giáo, có thể tham khảo các món đồ đồng trên Thế Giới Phong Thủy, chọn món trang trí trung tính, không mang hình tượng tôn giáo nếu chưa biết rõ tín ngưỡng của người nhận.