Làm ăn với đối tác Trung Đông và người theo Hồi giáo: rượu, thịt heo, tháng Ramadan và phép lịch sự
Trả lời ngắn: Nhiều đối tác ở Trung Đông, Malaysia, Indonesia theo Hồi giáo. Điều cần nhớ: không mời rượu, không dùng thịt heo hay sản phẩm có nguồn gốc từ heo, chọn nhà hàng halal khi mời ăn. Trong tháng Ramadan, nhiều người nhịn ăn ban ngày, giờ làm việc có thể rút ngắn. Trao nhận bằng tay phải. Mức độ giữ đạo khác nhau giữa các nước và từng người, nên hỏi trước là cách tốt nhất.
Hồi giáo trải rộng, thói quen không giống nhau
Người theo Hồi giáo sống ở Trung Đông, Bắc Phi, Thổ Nhĩ Kỳ, Malaysia, Indonesia, Brunei, và ở cả Việt Nam với cộng đồng Chăm, người Việt gốc Ấn. Đối tác ở Dubai có thể sống rất quốc tế, đối tác ở một số nước vùng Vịnh khác lại giữ nếp truyền thống chặt hơn.
Đừng đoán ai giữ đạo đến mức nào qua quốc tịch. Hỏi nhẹ nhàng về yêu cầu ăn uống, lịch cầu nguyện là cách được trân trọng.
Rượu và thịt heo: hai điều cần tránh nhất
Phần lớn người theo Hồi giáo không uống rượu và không ăn thịt heo, kể cả các món có mỡ heo, gelatin từ heo, nước dùng xương heo. Quà là rượu vang, rượu mạnh, bánh có rượu hay đồ dùng làm từ da heo đều nên tránh.
Khi mời ăn ở Việt Nam, chọn nhà hàng có chứng nhận halal hoặc ít nhất có món hải sản, gà, rau được chế biến riêng. Nếu buổi tiệc có người không theo Hồi giáo uống rượu, nên chuẩn bị đồ uống không cồn ngon cho khách và không ép.
Tháng Ramadan: lịch làm việc thay đổi
Ramadan là tháng nhịn ăn uống từ bình minh đến hoàng hôn, rơi vào thời điểm khác nhau mỗi năm dương lịch vì tính theo lịch âm Hồi giáo, sớm hơn khoảng mười ngày mỗi năm. Trong tháng này, nhiều văn phòng rút ngắn giờ làm, năng suất buổi chiều có thể giảm.
Tránh mời đối tác đi ăn trưa hay ăn uống trước mặt họ ban ngày trong Ramadan. Lịch họp nên đặt vào buổi sáng. Sau Ramadan là lễ Eid al-Fitr, một dịp nghỉ và tặng quà; gửi lời chúc "Eid Mubarak" là cử chỉ được đánh giá cao.
Giờ cầu nguyện và lịch tuần
Người theo Hồi giáo cầu nguyện năm lần mỗi ngày; trong buổi họp dài, đối tác có thể xin nghỉ ngắn để cầu nguyện. Nên sắp lịch có quãng nghỉ, hỏi xem họ có cần phòng yên tĩnh không.
Ở nhiều nước vùng Vịnh, cuối tuần trước đây là thứ Sáu và thứ Bảy, nay một số nước đã chuyển sang thứ Bảy và Chủ nhật hoặc có lịch riêng. Trưa thứ Sáu thường là giờ cầu nguyện tập thể. Hỏi đối tác về lịch làm việc của nước họ để khỏi hẹn nhầm.
Tay phải và cách trao nhận
Giống nhiều nơi ở Nam Á, tay trái gắn với vệ sinh cá nhân, nên ăn uống, trao danh thiếp, trao quà bằng tay phải. Khi ngồi, tránh để đế giày hướng về phía người khác, ở nhiều nơi đó là cử chỉ thiếu tôn trọng.
Những điều này không cần làm cứng nhắc, nhưng chú ý một chút sẽ giúp đối tác cảm thấy được tôn trọng.
Giao tiếp giữa nam và nữ
Ở một số nước, nam và nữ không bắt tay nếu không phải người thân. Cách an toàn là chờ người kia chủ động đưa tay; nếu họ đặt tay lên ngực và gật đầu, mình đáp lại tương tự.
Đoàn công tác có nữ nhân viên làm việc với đối tác ở các nước bảo thủ hơn nên mặc kín đáo, tay áo dài, váy hoặc quần dài. Ở các thành phố quốc tế, quy tắc thoải mái hơn, nhưng ăn mặc lịch sự luôn an toàn.
Quà tặng phù hợp
Chà là ngon, trà, cà phê Việt Nam, bánh kẹo có chứng nhận halal, đồ thủ công mỹ nghệ, sách ảnh về Việt Nam, hương trầm thơm là những món thường hợp. Nhiều người vùng Vịnh rất quý trầm hương, nên trầm hương Việt Nam có thể là món quà ý nghĩa, miễn là nguồn gốc hợp pháp và giấy tờ đầy đủ.
Tránh quà có hình người hay động vật nếu chưa chắc người nhận có kiêng hình tượng hay không. Tránh tượng thần, vật phẩm tâm linh của tôn giáo khác. Chó cũng là hình ảnh nên tránh trong quà tặng ở một số nơi.
Trầm hương Việt Nam: món quà đặc biệt nhưng cần đúng luật
Trầm hương được dùng rộng rãi ở Trung Đông để xông nhà, đón khách. Trầm hương Việt Nam có tiếng, nên là món quà mang ý nghĩa. Tuy nhiên, cây dó bầu và trầm tự nhiên chịu quản lý về khai thác, mua bán và xuất khẩu.
Trước khi mang trầm hương ra nước ngoài, nên hỏi cơ quan chức năng hoặc đơn vị bán uy tín về giấy tờ cần thiết. Mua trầm cấy, sản phẩm đã chế biến có nguồn gốc rõ ràng sẽ an toàn hơn.
Bữa ăn và lòng hiếu khách
Ở nhiều nước Trung Đông, khách được mời trà hoặc cà phê nhiều lần, và từ chối thẳng có thể bị coi là kém lịch sự. Thường nhận ít nhất một ly; khi không muốn thêm, ở một số nơi có cử chỉ lắc nhẹ ly để báo đã đủ.
Người chủ nhà thường mời rất hào phóng. Khen món ăn và cảm ơn là đủ; không cần giành trả tiền ngay tại bàn khi họ đã chủ động mời.
Tốc độ ra quyết định và chữ tín
Ở nhiều nơi, quyết định kinh doanh được đưa ra sau nhiều buổi gặp, uống trà, trò chuyện để hiểu người. Người ra quyết định cuối cùng có thể không phải người mình gặp thường xuyên.
Kiên nhẫn và giữ lời hứa là chìa khóa. Mọi điều khoản quan trọng vẫn cần văn bản rõ ràng, có luật sư am hiểu pháp luật nước đó xem xét.
Thói quen phong thủy khi làm ăn với đối tác Hồi giáo
Hồi giáo không có phong thủy theo nghĩa phương Đông, và nhiều người không thoải mái với vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh của tôn giáo khác. Khi đối tác đến văn phòng mình, không cần giấu bàn thờ Thần Tài hay tượng Phật, nhưng cũng đừng mời họ tham gia nghi lễ.
Nếu muốn tặng quà, chọn món trang trí trung tính như đồ thủ công, khăn lụa, đồ gốm không có hình tượng. Tôn trọng niềm tin của họ cũng như mình mong họ tôn trọng nếp của mình.
Khi lỡ sai một phép tắc
Lỡ gọi món có thịt heo, lỡ mời rượu, hãy xin lỗi và đổi ngay. Người đối tác thường thông cảm với người nước ngoài chưa biết, nhất là khi thấy mình chủ động sửa.
Điều quan trọng là đừng lặp lại. Ghi chú vào hồ sơ khách hàng những yêu cầu ăn uống, ngày lễ của họ để lần sau chuẩn bị chu đáo hơn.
Chứng nhận halal: hiểu đúng để chọn chỗ ăn và quà
Halal nghĩa là "được phép" theo luật Hồi giáo, áp cho thực phẩm, đồ uống và cả quy trình chế biến. Chứng nhận halal do các tổ chức được công nhận cấp, mỗi nước có thể chỉ chấp nhận một số tổ chức nhất định.
Ở Việt Nam, các thành phố lớn đã có nhà hàng và sản phẩm mang chứng nhận halal. Khi mua quà thực phẩm cho đối tác theo Hồi giáo, ưu tiên sản phẩm có biểu tượng halal rõ trên bao bì; nếu không chắc, chọn quà không phải đồ ăn.
Chuẩn bị cho buổi gặp đối tác Hồi giáo: danh sách gọn
- Chọn nhà hàng halal hoặc có món chế biến riêng.
- Không mời rượu, chuẩn bị đồ uống không cồn ngon.
- Kiểm lịch Ramadan, Eid và ngày nghỉ cuối tuần của nước đối tác.
- Dùng tay phải, ăn mặc lịch sự, chờ đối phương chủ động bắt tay.
- Quà tránh rượu, sản phẩm từ heo, hình tượng tôn giáo.
Nếu muốn tặng một món đồ trang trí trung tính, không mang hình tượng tôn giáo, có thể xem đá quý tự nhiên trên Thế Giới Phong Thủy, chọn khối đá đẹp hoặc đồ trang trí bằng đá có đế chắc, đóng gói cẩn thận và kèm giấy tờ nguồn gốc nếu cần mang qua biên giới.