Làm ăn với đối tác Hàn Quốc: số 4, chuyện viết tên bằng mực đỏ, quà tặng và phép tắc bàn rượu
Trả lời ngắn: Với đối tác Hàn Quốc, thứ bậc và tuổi tác rất quan trọng: chào người lớn tuổi, chức cao trước, dùng hai tay khi trao nhận. Tránh số 4 vì đọc giống chữ "tử", và đừng viết tên người bằng mực đỏ vì gợi đến việc ghi tên người đã mất. Quà nên gói đẹp, giá trị vừa phải. Bàn rượu là nơi gắn kết, nhưng không uống được thì cứ nói thẳng. Đây là thói quen phổ biến; nhiều người trẻ ở Seoul cởi mở hơn.
Vì sao quan hệ cá nhân quan trọng với người Hàn
Trong kinh doanh, người Hàn đánh giá cao sự gắn bó và tình cảm giữa hai bên, thường gọi bằng chữ "jeong", một thứ tình cảm gắn bó tích lũy qua thời gian. Các bữa ăn, buổi đi uống sau giờ làm là nơi quan hệ được vun đắp.
Song song, nhịp làm việc của doanh nghiệp Hàn khá nhanh, quyết định được đẩy đi gấp. Đối tác Việt thường bất ngờ khi phía Hàn muốn có báo giá ngay trong ngày. Chuẩn bị sẵn tài liệu và người có thẩm quyền trả lời là cách để theo kịp.
Số 4: con số bị tránh khắp nơi
Số 4 trong tiếng Hàn đọc "sa", trùng âm với chữ tử. Nhiều tòa nhà không có tầng 4, hoặc ghi chữ F thay cho số 4 trong thang máy. Quà tặng bốn món hay số tiền có nhiều số 4 thường được tránh.
Số 7 được nhiều người trẻ coi là may mắn, số 3 cũng được ưa vì gắn với nhiều điều trọn vẹn trong văn hóa dân gian. Nhưng đây chỉ là sở thích, không phải quy tắc. Điều đáng nhớ nhất vẫn là tránh số 4.
Không viết tên người bằng mực đỏ
Một điều kiêng nhiều người Hàn còn giữ: không viết tên người đang sống bằng mực đỏ, vì theo tục xưa tên người đã mất mới được viết bằng màu đỏ. Viết tên đối tác lên thiệp, bảng tên, tài liệu bằng mực đỏ dễ gây cảm giác khó chịu.
Trong văn phòng, dùng bút đen hoặc xanh khi ghi tên người. Bút đỏ dùng để sửa lỗi, đánh dấu số liệu thì không sao. Điều này người trẻ ít để ý hơn, nhưng tránh thì không mất gì.
Xưng hô, chào hỏi và thứ bậc
Người Hàn gọi nhau theo chức danh kèm họ, như "giám đốc Kim", "trưởng phòng Park", hiếm khi gọi tên riêng trong công việc. Chào thường kèm cúi đầu, người nhỏ tuổi hoặc chức thấp chào trước.
Khi gặp đoàn đối tác, chào người có vị trí cao nhất trước. Hỏi tuổi trong lần gặp đầu không hẳn là tò mò, mà là cách xác định thứ bậc để xưng hô cho đúng. Mình có thể trả lời thoải mái.
Trao và nhận bằng hai tay
Trao danh thiếp, quà, tài liệu, rót rượu cho người lớn đều dùng hai tay, hoặc một tay đưa và tay kia đỡ nhẹ ở cổ tay hay khuỷu tay. Đây là cử chỉ tôn trọng quen thuộc, và người Việt cũng có nếp tương tự với người lớn tuổi.
Khi nhận danh thiếp, đọc kỹ tên và chức danh, đặt lên bàn trong buổi họp, không nhét vội vào túi. Cũng như ở Nhật, không viết lên danh thiếp của người khác.
Chọn quà cho đối tác Hàn
Quà tặng giá trị vừa phải, gói đẹp là được trân trọng. Đặc sản Việt Nam như cà phê, hạt điều, trà, đồ thủ công mỹ nghệ, sách ảnh về Việt Nam đều hợp. Nhiều người Hàn thích quà liên quan đến sức khỏe, như sâm, trà thảo mộc, nhưng mang qua biên giới phải kiểm quy định hải quan.
Bộ quà theo cặp hợp dịp mừng. Tránh dao kéo vì gợi cắt đứt quan hệ, giống quan niệm của người Hoa. Giày dép cũng có người kiêng vì gợi chuyện người nhận sẽ bỏ đi.
Tết Seollal và Chuseok: hai dịp tặng quà lớn
Hai dịp tặng quà quan trọng nhất ở Hàn là Seollal (Tết âm lịch) và Chuseok (rằm tháng Tám âm lịch). Siêu thị bày đầy hộp quà: thịt bò, trái cây, dầu ăn, đồ chăm sóc cá nhân. Gửi quà đối tác trước hai dịp này là cách giữ quan hệ quen thuộc.
Doanh nghiệp Hàn có thể có quy định về giá trị quà, nhất là với người làm trong cơ quan nhà nước. Hỏi trước người đầu mối là cách an toàn, giống như với đối tác ở các nước khác.
Bàn rượu: phép tắc rót và nhận
Người nhỏ tuổi rót cho người lớn bằng hai tay, người lớn có thể rót lại bằng một tay. Khi uống trước mặt người lớn tuổi, nhiều người quay mặt sang một bên che ly. Không tự rót cho mình; để người khác rót, và mình rót lại khi thấy ly họ cạn.
Không uống được thì nói rõ từ đầu vì lý do sức khỏe, lái xe hay tôn giáo, người Hàn ngày càng tôn trọng chuyện này. Để ly còn đầy là tín hiệu mình không muốn rót thêm. Đã uống thì không lái xe, có thể đặt dịch vụ lái hộ, ở Hàn rất phổ biến.
Bữa ăn và lời mời đi tăng hai
Bữa tối công việc thường kéo dài, có thể có "tăng hai" ở quán khác hay karaoke. Tham gia một phần là cách hòa đồng, nhưng không bắt buộc phải theo đến khuya. Một lời cảm ơn và xin phép về sớm vì lịch hôm sau thường được thông cảm.
Người mời thường trả tiền. Lần sau mình mời lại là cách cân bằng quan hệ. Đừng giành trả ngay tại bàn khi chủ nhà đã chủ động, việc đó có thể khiến họ mất mặt.
Nhịp làm việc nhanh: chuẩn bị gì để theo kịp
Nhiều đối tác Việt kể rằng phía Hàn đặt hạn rất gấp, muốn phản hồi trong ngày, thay đổi yêu cầu nhanh. Nên có người trực liên lạc, mẫu báo giá dựng sẵn, quy trình phê duyệt rõ ràng.
Nhanh không có nghĩa là bỏ qua hợp đồng. Mọi thay đổi về giá, số lượng, hạn giao nên được ghi lại bằng văn bản hoặc email, tránh tranh cãi sau. Pháp lý cụ thể của từng loại hợp đồng nên hỏi luật sư.
Phong thủy văn phòng của doanh nghiệp Hàn
Pungsu, phong thủy kiểu Hàn, vẫn có mặt trong việc chọn văn phòng, nhất là hướng Nam đón nắng và tựa lưng vào khối vững. Một số chủ doanh nghiệp xem ngày khai trương, đặt cây xanh, bể cá hay tranh núi trong phòng giám đốc.
Khi đối tác Hàn mở văn phòng ở Việt Nam, hỏi họ có muốn chọn ngày, hay có thói quen phong thủy nào không, là cách tỏ quan tâm. Bài về pungsu-jiri trong chuyên mục phong thủy Hàn Quốc của site có thêm phần nền.
Khi lỡ sai một phép tắc
Nếu lỡ rót rượu một tay cho người lớn hay viết tên bằng bút đỏ, cứ xin lỗi ngắn gọn và sửa lại. Người Hàn thường bỏ qua cho người nước ngoài, nhất là khi thấy mình chịu tìm hiểu.
Điều làm mất lòng tin nhiều hơn là hứa hẹn quá sức rồi không giao được. Báo sớm khi có trục trặc, đưa phương án thay thế, đó mới là thứ giữ quan hệ.
Chuẩn bị cho buổi gặp đối tác Hàn: danh sách gọn
- Danh thiếp song ngữ, trao nhận bằng hai tay.
- Quà gói đẹp, tránh bộ 4 món, tránh dao kéo.
- Bút đen hoặc xanh khi viết tên người.
- Tìm hiểu trước chức danh, thứ bậc trong đoàn.
- Xác định trước mình uống được bao nhiêu, có phương án về nhà an toàn.
Nếu muốn tặng một món mang ý cát tường theo con giáp của đối tác, có thể xem các mẫu linh vật 12 con giáp trên Thế Giới Phong Thủy; người Hàn cũng dùng 12 con giáp như người Việt nên món quà dễ được hiểu ý.