Nhà ở New Zealand: lạnh ẩm, cách nhiệt, sưởi ấm và chuyện "khí lưu thông" theo cách người ở hiểu
Trả lời ngắn: New Zealand có khí hậu ôn đới ẩm, gió biển nhiều, mùa đông lạnh. Nhiều căn nhà gỗ cũ cách nhiệt kém nên lạnh và đọng hơi nước. Muốn nhà dễ sống, hãy chọn căn có khu sinh hoạt quay về phía Bắc, kiểm cách nhiệt và sưởi, thông gió để chống mốc. Những lời dặn phong thủy về "khí lưu thông", "tránh ẩm thấp", "lưng tựa chắn gió" ở đây trùng gần như hoàn toàn với kinh nghiệm thực tế.
Vì sao nhà ở New Zealand hay lạnh
New Zealand nằm giữa đại dương, gió tây thổi quanh năm, độ ẩm cao. Nhiều căn nhà gỗ khung được xây từ nhiều thập kỷ trước khi tiêu chuẩn cách nhiệt được siết chặt, tường mỏng, cửa kính đơn, sàn hở. Khi trời lạnh, hơi ấm trong nhà thoát ra nhanh, hơi nước từ nấu ăn, tắm giặt đọng lại trên kính và tường.
Người mới sang quen nhà gạch dày ở Việt Nam nên thường đánh giá thấp chuyện này. Một mùa đông trong căn nhà lạnh ẩm có thể khiến cả nhà ho, sổ mũi kéo dài, đồ gỗ và quần áo mốc. Vì vậy việc chọn nhà ở đây trước hết là chọn độ ấm và độ khô.
Hướng Bắc là hướng của nắng
Giống Úc, New Zealand ở Nam bán cầu nên mặt trời đi qua bầu trời phía Bắc. Phòng sinh hoạt có cửa sổ lớn phía Bắc nhận nắng mùa đông, ấm và sáng. Phòng phía Nam lạnh, ít nắng, dễ mốc nhất nhà.
Khi đọc tin rao, cụm "sunny", "north-facing" là thông tin đáng giá. Nên đi xem vào buổi trưa để chắc chắn nắng thật sự vào được nhà, không bị đồi, cây lớn hay nhà bên cạnh che.
Cách nhiệt: hỏi cho rõ
Hỏi về cách nhiệt trần, sàn và tường, cửa kính đơn hay kép. Trần và sàn là nơi mất nhiệt nhiều; một lớp cách nhiệt trần tốt có thể làm khác biệt rõ rệt.
New Zealand có tiêu chuẩn về nhà cho thuê liên quan tới sưởi, cách nhiệt, thông gió, chống ẩm. Nội dung và thời hạn áp dụng do cơ quan nhà nước quy định và có thể thay đổi, nên người thuê nhà nên tra trang chính thức của cơ quan quản lý nhà cho thuê để biết quyền của mình.
Sưởi ấm an toàn
Nhiều nhà dùng máy bơm nhiệt (heat pump) hai chiều, lò sưởi gỗ, hoặc sưởi điện di động. Máy bơm nhiệt thường tiết kiệm hơn sưởi điện trở nếu dùng đúng cách.
Sưởi gas không có ống thoát ra ngoài trời sinh ra hơi nước và khí đốt trong phòng, làm nhà ẩm hơn và có thể nguy hiểm nếu phòng kín. Lò sưởi đốt củi cần vệ sinh ống khói định kỳ. Đặt sưởi điện xa rèm, chăn, không để trẻ nhỏ chạm vào.
Thông gió: "khí lưu thông" theo nghĩa đen
Phong thủy coi trọng khí lưu thông, tránh khí tù đọng. Ở New Zealand, điều này có nghĩa rất cụ thể: mở cửa sổ một lúc mỗi ngày kể cả trời lạnh, bật quạt hút khi nấu và tắm, không phơi quần áo trong nhà nếu không có máy hút ẩm.
Một căn nhà kín mít để giữ ấm nhưng không thoát hơi nước sẽ mốc rất nhanh. Cân bằng giữa giữ ấm và thoát ẩm là kỹ năng đầu tiên người ở cần học.
Mốc: nhận ra và xử lý
Mốc thường xuất hiện ở góc trần phòng tắm, sau tủ quần áo áp tường lạnh, quanh khung cửa sổ. Lau bằng dung dịch phù hợp, đeo khẩu trang và găng tay, không trộn các chất tẩy với nhau.
Mốc lan rộng, có mùi nồng, hoặc người trong nhà bị hen suyễn trở nặng thì nên báo chủ nhà, hỏi chuyên gia và đi khám bác sĩ. Đây là chuyện sức khỏe, không phải chuyện đặt vật phẩm.
Lưng tựa chắn gió
Gió tây và gió nam ở nhiều vùng của New Zealand mạnh và lạnh. Nhà có hàng cây, đồi thấp hoặc khối nhà phụ che phía gió lớn sẽ ấm hơn nhiều. Đây chính là hình ảnh "lưng tựa núi" của phong thủy, chỉ khác là núi ở đây có thể là một hàng rào cây cao.
Khi chọn đất hoặc nhà trên đồi, để ý hướng gió chính. Nhà ở đỉnh đồi trống gió có tầm nhìn đẹp nhưng mùa đông có thể rất lạnh.
Phòng ngủ ấm khô
Phòng ngủ nên chọn phòng ấm nhất có thể, nhất là phòng của trẻ nhỏ và người già. Giường không áp sát tường ngoài lạnh, không ngay dưới cửa sổ đơn.
Rèm dày hai lớp kéo kín khi trời tối giúp giữ nhiệt. Đầu giường tựa tường trong vững chắc, đúng lời dặn phong thủy, đồng thời tránh được hơi lạnh từ tường ngoài.
Bàn thờ trong nhà gỗ lạnh ẩm
Đồ thờ bằng đồng dễ xỉn, ảnh thờ dễ mốc trong nhà ẩm. Đặt bàn thờ ở bức tường trong, không sát nhà tắm, có lưu thông không khí. Lau khô đồ thờ thường xuyên.
Nhà gỗ khung dễ cháy hơn nhà gạch. Nến và hương phải có người trông, đặt trên đế chống cháy, xa rèm. Đèn thờ điện là lựa chọn an toàn hơn cho đêm khuya.
Bếp và hơi nước
Bếp là nơi sinh nhiều hơi nước nhất. Máy hút mùi thoát ra ngoài trời giúp nhà khô hơn rõ rệt so với loại chỉ lọc tuần hoàn.
Nấu canh, hầm xương lâu kiểu Việt sinh hơi nước nhiều; nên đậy nắp, bật hút mùi, mở hé cửa sổ. Sau nấu ăn lau kính và tường bếp để không đọng nước.
Cây xanh và vườn trong khí hậu ôn đới
Nhiều loài cây nhiệt đới quen thuộc khó sống ngoài trời ở New Zealand. Trồng cây trong nhà cũng cần tính độ ẩm: chậu cây nhiều quá trong phòng kín làm nhà ẩm thêm.
Vườn phía Bắc trồng rau, hoa nhận nắng tốt; cây cao trồng phía Nam, phía gió để chắn gió mà không che nắng. Hỏi vườn ươm về loài phù hợp và loài bị hạn chế.
Chi phí sinh hoạt và năng lượng
Mùa đông tiền điện có thể tăng đáng kể. Một căn nhà nhận nắng tốt, cách nhiệt ổn giúp giảm chi phí. Đây là thứ "tài lộc" thật nhất mà hướng nhà đem lại.
Khi so sánh hai căn giá thuê ngang nhau, căn ấm khô thường rẻ hơn khi tính cả năm. Ghi lại hóa đơn tháng lạnh nhất của chủ cũ nếu hỏi được.
Những lời dặn phong thủy nên giữ ở New Zealand
Giữ lối vào gọn, có mái che mưa và chỗ để giày ướt. Không để đồ đạc chất đống làm cản gió lưu thông. Cửa chính không mở thẳng ra cửa sau. Giường, bàn làm việc tựa tường vững.
Những lời dặn này đều có lý ở xứ lạnh ẩm, vì chúng giúp nhà khô, ấm và gọn. Còn những lời dặn chỉ dựa vào hướng Nam là hướng tốt thì cần đọc lại theo nắng phía Bắc.
Người mới sang: tuần đầu nên làm gì cho nhà ấm
Tuần đầu dọn vào, hãy tìm hiểu ngay thiết bị sưởi của căn nhà, cách bật, cách đặt nhiệt độ hợp lý, và kiểm đầu báo khói còn pin. Mua rèm dày nếu cửa sổ chỉ có rèm mỏng, đặt thảm lên sàn gỗ lạnh, dán khe hở dưới cửa ra vào bằng thanh chặn gió. Những việc nhỏ này làm khác biệt lớn ngay mùa đông đầu tiên.
Hỏi hàng xóm hoặc cộng đồng người Việt địa phương về kinh nghiệm chống ẩm, nơi mua máy hút ẩm, củi đốt hợp lệ. Mỗi vùng của New Zealand có khí hậu khác nhau, từ Auckland ẩm ấm hơn tới Dunedin lạnh hơn, nên kinh nghiệm tại chỗ luôn giá trị hơn lời khuyên chung chung trên mạng.
Giữ cảm giác ấm cúng của nhà mình
Ngoài sưởi và cách nhiệt, một góc nhà ấm cúng cũng giúp người xa quê đỡ nhớ nhà. Ánh đèn vàng ấm, vài vật trang trí quen thuộc, tiếng chuông nhỏ khi mở cửa đều tạo cảm giác có nếp. Một khối đá thạch anh tím hay vài viên đá nhỏ đặt trên kệ phía Bắc đón nắng có thể là điểm nhấn đẹp; nếu thích có thể xem thạch anh tím tại Thế Giới Phong Thủy, nhớ đặt trên đế chắc, xa mép kệ.