Sống ở xứ lạnh Bắc Âu, Canada: mùa đông dài, ít nắng và cách sắp đặt nhà cho ấm sáng
Trả lời ngắn: Ở vĩ độ cao Bắc bán cầu, mặt trời mùa đông rất thấp ở phía Nam và ngày rất ngắn. Nhà nên có cửa sổ lớn phía Nam để đón chút nắng quý, có tiền sảnh hai lớp cửa để giữ nhiệt, ánh sáng nhân tạo ấm và đủ, sưởi an toàn. Lời dặn phong thủy "tọa Bắc hướng Nam" ở đây gần như đúng nguyên văn vì khí hậu giống vùng đất sinh ra nó nhưng lạnh hơn nhiều.
Mùa đông ở vĩ độ cao khác Việt Nam thế nào
Ở Oslo, Stockholm, Helsinki hay vùng phía bắc Canada, ngày ngắn nhất trong năm có thể chỉ vài giờ có ánh mặt trời, mặt trời lên không cao hơn bao nhiêu trên đường chân trời. Tuyết phủ nhiều tháng, nhiệt độ ngoài trời âm sâu.
Với người quen nắng nhiệt đới, thiếu sáng kéo dài ảnh hưởng tới giấc ngủ, tâm trạng và sức khỏe. Nhà cửa ở đây vì vậy không chỉ là chỗ giữ ấm mà còn là chỗ giữ ánh sáng và giữ tinh thần.
Hướng Nam vẫn là hướng nắng
Khác với Úc, New Zealand, các nước này ở Bắc bán cầu nên mặt trời đi phía Nam như ở Việt Nam, chỉ thấp hơn nhiều. Phòng sinh hoạt có cửa sổ lớn phía Nam nhận được ánh nắng quý giá nhất trong ngày.
Vì vậy lời dặn cổ "tọa Bắc hướng Nam", lưng chắn gió bấc, mặt đón nắng Nam ở đây gần như đúng nguyên văn. Đây là trường hợp phong thủy truyền thống khớp với khí hậu một cách tự nhiên.
Tiền sảnh: "minh đường" thu nhỏ giữ nhiệt
Nhà ở xứ lạnh thường có tiền sảnh, tức một khoảng nhỏ giữa cửa ngoài và cửa trong để cởi áo khoác, giày ướt tuyết. Khoảng đệm này giữ cho hơi lạnh không ùa thẳng vào phòng khách mỗi lần mở cửa.
Phong thủy dặn cửa chính không nên nhìn thẳng vào phòng trong, nên có khoảng chuyển tiếp để khí vào nhà chậm và êm. Tiền sảnh xứ lạnh chính là lời dặn đó được hiện thực hóa vì lý do sống còn.
Cửa sổ, kính và rèm
Cửa sổ kính ba lớp, khung kín khít là phổ biến. Rèm dày kéo kín khi trời tối giữ nhiệt, nhưng ban ngày nên mở hết để đón từng chút sáng.
Không đặt tủ cao, đồ đạc lớn chắn cửa sổ phía Nam. Gương đặt đối diện cửa sổ có thể giúp phản chiếu thêm ánh sáng vào phòng, miễn là không chiếu thẳng vào giường.
Ánh sáng nhân tạo cho mùa tối
Khi trời tối từ chiều, ánh sáng trong nhà quyết định cảm giác cả mùa. Nhiều lớp đèn: đèn trần đủ sáng, đèn bàn, đèn sàn ánh vàng ấm ở các góc giúp căn phòng không bị u ám.
Một số người dùng đèn trị liệu ánh sáng buổi sáng để giảm mệt mỏi mùa đông. Đây là chuyện sức khỏe, ai có dấu hiệu trầm buồn kéo dài nên hỏi bác sĩ thay vì chỉ tự xoay xở.
Sưởi ấm và an toàn
Nhà xứ lạnh có sưởi trung tâm, sưởi sàn, lò sưởi củi, bơm nhiệt. Mỗi loại có quy tắc an toàn riêng: lò củi cần vệ sinh ống khói, thiết bị đốt nhiên liệu cần thông gió và máy báo khí CO.
Không bao giờ dùng bếp nướng than, máy phát điện trong nhà hay nhà xe kín để sưởi. Khí CO không màu không mùi và có thể gây tử vong.
Ẩm và đọng sương
Không khí ngoài trời mùa đông rất khô, nhưng trong nhà kín, nấu nướng, tắm giặt có thể gây đọng sương trên kính và góc tường lạnh. Thông gió ngắn mấy lần một ngày, bật quạt hút khi nấu.
Một số gia đình dùng máy tạo ẩm vì không khí quá khô làm khô họng, khô da. Cân bằng độ ẩm vừa phải, không quá khô cũng không quá ẩm.
Bàn thờ trong nhà xứ lạnh
Bàn thờ nên đặt ở phòng ấm, bức tường trong, xa lò sưởi và xa đầu báo khói. Không khí khô nóng gần lò sưởi làm nứt đồ gỗ, cong ảnh thờ.
Nến và hương cần có người trông, đặt xa rèm. Nhà gỗ, nhiều đồ len dạ, thảm dày rất dễ bắt lửa. Đèn thờ điện là lựa chọn an toàn cho đêm dài.
Màu sắc và vật liệu ấm
Gỗ sáng màu, vải dệt, màu kem, vàng ấm giúp căn phòng thiếu nắng trông ấm hơn. Theo ngũ hành, đây là sự bổ sung Mộc và Hỏa cho một không gian thiên về Thủy (lạnh, tối).
Tránh quá nhiều màu xanh lạnh, xám đậm, đen trong phòng sinh hoạt chính nếu cả nhà hay mệt mỏi mùa đông. Có thể dùng chúng làm điểm nhấn nhỏ.
Cây xanh trong nhà mùa đông
Cây trong nhà là nguồn màu xanh quý giá khi ngoài trời toàn tuyết. Chọn cây chịu bóng, đặt gần cửa sổ phía Nam, tránh sát kính lạnh buốt ban đêm và sát lò sưởi.
Tưới vừa phải vì cây phát triển chậm mùa đông. Cây khỏe mạnh là dấu hiệu nhà đủ sáng, đủ ẩm; cây héo úa là lời nhắc nên xem lại ánh sáng và nhiệt độ.
Phòng ngủ và giấc ngủ
Đêm dài dễ khiến nhịp ngủ lệch. Phòng ngủ tối hoàn toàn ban đêm, có rèm cản sáng cho mùa hè đêm trắng ở vĩ độ rất cao, nhiệt độ hơi mát.
Giường tựa tường trong, không sát cửa sổ lạnh, không ngay dưới lỗ thông gió. Những lời dặn phong thủy về chỗ kê giường ở đây đều có lý do nhiệt độ cụ thể.
Ra ngoài và giữ nếp sinh hoạt
Giữ thói quen ra ngoài lúc giữa trưa có nắng, dù chỉ vài phút. Ăn uống đều đặn, giữ liên lạc với người thân, tham gia cộng đồng người Việt địa phương vào dịp Tết.
Tết Nguyên Đán ở xứ lạnh rơi vào giữa mùa đông. Bày một góc Tết với hoa, đèn, mâm ngũ quả là cách sưởi ấm tinh thần cho cả nhà, nhất là trẻ con lớn lên ở đó.
Khi mua nhà ở xứ lạnh
Kiểm hướng nắng, cách nhiệt, hệ thống sưởi và chi phí năng lượng của các năm trước. Kiểm mái nhà chịu tuyết, ống nước có được bảo vệ khỏi đóng băng.
Các quy định về xây dựng, năng lượng khác nhau theo từng nước, từng tỉnh. Nên hỏi người kiểm định nhà có giấy phép và tra trang chính thức thay vì dựa vào kinh nghiệm truyền miệng.
Đêm trắng mùa hè: mặt kia của vĩ độ cao
Xứ lạnh không chỉ có đêm dài. Vào giữa mùa hè, ở những vùng vĩ độ rất cao như bắc Na Uy, bắc Thụy Điển, Phần Lan hay vùng Yukon của Canada, trời có thể sáng gần như suốt đêm. Nhịp ngủ của người mới sang dễ bị đảo lộn: mười một giờ đêm trời vẫn sáng như chiều, ba giờ sáng mặt trời đã lên. Trẻ nhỏ khó ngủ, người lớn ngủ chập chờn mà không hiểu vì sao.
Phòng ngủ vì vậy cần rèm cản sáng thật tốt, kéo kín cả mép. Theo cách nói của phong thủy, phòng ngủ là nơi cần âm khí yên tĩnh; khi bên ngoài dương quá thịnh suốt đêm, việc tạo bóng tối cho phòng ngủ chính là giữ cân bằng âm dương. Cùng một căn nhà mà mùa đông phải gom sáng, mùa hè phải chặn sáng, đó là nhịp sống riêng của xứ này.
Chọn khu ở và cộng đồng
Với người Việt mới sang, khu ở gần chợ châu Á, gần cộng đồng người Việt hoặc gần nơi làm việc giúp mùa đông đỡ cô đơn và đỡ phải đi xa trong tuyết. Một căn nhà hướng đẹp nhưng xa mọi thứ có thể khiến cả nhà ít ra ngoài suốt nhiều tháng.
Phong thủy nói nhiều về "thế" của đất; ở thời hiện đại, cái thế ấy gồm cả sự gần gũi với trường học, bệnh viện, phương tiện công cộng và những người cùng tiếng nói. Khi cân nhắc giữa hai căn, đặt yếu tố này lên bàn cân cùng với hướng nắng và giá cả.
Một chút ánh vàng ấm trong nhà
Những món đồ có sắc vàng ấm, chất liệu đồng hay đá màu nắng giúp góc nhà bớt lạnh lẽo trong mùa đông dài. Một món đồ đồng nhỏ trên kệ đón ánh đèn vàng là điểm nhấn đẹp; nếu thích, có thể xem đồ đồng tại Thế Giới Phong Thủy và nhớ kiểm quy định gửi hàng sang nước nơi mình ở.