Không khí trong nhà: thông gió, ẩm mốc và khái niệm khí lưu thông trong phong thủy
Trả lời ngắn: Trong phong thủy, khí là thứ luôn được nhắc tới: khí phải lưu thông nhưng không lùa thẳng, không tụ thành tù đọng. Kiến trúc hiện đại nói chuyện tương tự bằng ngôn ngữ đo đạc: thông gió, độ ẩm, khí CO2, khói bếp, hơi hóa chất. Một căn nhà bí, ẩm, mùi mốc vừa bị phong thủy chê là khí tù, vừa thực sự không tốt cho hô hấp. Việc nên làm là đưa gió tự nhiên đi qua nhà, kiểm soát độ ẩm và giảm nguồn ô nhiễm ngay từ gốc.
Khí trong phong thủy và gió trong kiến trúc
Chữ phong thủy vốn gồm gió và nước. Các sách cổ nói khí gặp gió thì tan, gặp nước thì dừng, nên chọn đất nơi khí được giữ lại vừa phải. Trong nhà, phong thủy ưa khí đi vòng mềm mại, không ưa luồng xuyên thẳng từ cửa trước ra cửa sau.
Kiến trúc hiện đại cũng phân biệt thông gió xuyên phòng (cross ventilation) rất hiệu quả để làm mát, với gió lùa mạnh gây khó chịu. Cả hai đều hướng tới một dòng không khí đủ thay mới mà không quất thẳng vào người.
Vì sao nhà kín dễ ngột
Khi nhiều người ở trong phòng kín, khí CO2 thải ra tăng dần, người ta thấy uể oải, khó tập trung. Phòng ngủ đóng kín cửa, bật điều hòa suốt đêm là ví dụ quen thuộc: sáng dậy thấy nặng đầu.
Mở hé cửa sổ, lắp quạt thông gió hoặc dùng điều hòa có chức năng lấy gió tươi giúp thay khí. Đây là việc đơn giản mà hiệu quả hơn mọi vật phẩm.
Độ ẩm và nấm mốc
Khí hậu nồm ẩm ở miền Bắc, mưa dầm ở nhiều nơi khiến tường, trần dễ mốc. Nấm mốc gây mùi, làm hỏng đồ đạc và có thể làm nặng thêm các vấn đề hô hấp, dị ứng.
Cách làm: tìm và sửa chỗ thấm dột trước, thông gió, dùng máy hút ẩm khi độ ẩm quá cao, lau khô bề mặt đọng nước, không phơi quần áo ướt trong phòng ngủ kín. Phong thủy gọi góc ẩm mốc là chỗ khí xấu tụ lại, nhận xét này đúng với thực tế.
Khói bếp và mùi nấu nướng
Bếp gas, bếp than, chiên xào ở nhiệt độ cao tạo khói và hạt bụi mịn. Máy hút mùi hút ra ngoài trời hiệu quả hơn loại chỉ lọc tuần hoàn. Mở cửa sổ khi nấu và để máy hút chạy thêm một lúc sau khi tắt bếp.
Phong thủy có nhiều quy ước về hướng bếp, bếp không đối diện cửa chính. Ở góc nhìn không khí, bếp cần được tách hoặc có lối thoát khói riêng để mùi không lan khắp nhà.
Hương nhang và không khí
Thắp hương là nếp quen trong nhiều gia đình Việt. Hương cháy tạo khói và bụi mịn; trong phòng kín, đốt nhiều nén liên tục có thể làm không khí kém đi đáng kể.
Có thể giữ nếp mà nhẹ nhàng hơn: thắp ít nén, chọn hương ít khói, mở cửa thông gió trong lúc thắp và một lúc sau đó, không để bàn thờ trong phòng ngủ kín, dùng đèn thờ thay cho nến cháy suốt đêm.
Hóa chất bay hơi từ đồ mới
Sơn mới, đồ gỗ công nghiệp, keo dán, chất tẩy rửa thơm có thể bay hơi các hợp chất gây mùi. Sau khi sửa nhà hoặc mua nội thất mới, nên thông gió mạnh trong nhiều ngày trước khi dọn vào ở, nhất là phòng ngủ trẻ nhỏ.
Khi mua đồ, có thể hỏi về tiêu chuẩn phát thải của sản phẩm. Không trộn hai loại chất tẩy rửa với nhau vì có thể sinh khí độc.
Cây xanh có thay được thông gió không
Không. Cây góp phần làm không gian dễ chịu, nhưng để thay đổi rõ rệt chất lượng không khí trong nhà cần số lượng cây rất lớn. Thông gió và hạn chế nguồn ô nhiễm mới là việc chính.
Cây đặt trong nhà còn cần chăm đúng: đất quá ẩm lâu ngày cũng sinh nấm mốc và côn trùng.
Máy lọc không khí: khi nào cần
Máy lọc dùng màng lọc phù hợp có thể giảm bụi mịn trong một phòng đóng cửa, hữu ích những ngày ô nhiễm ngoài trời cao hoặc nhà có người dị ứng. Cần chọn công suất hợp diện tích phòng và thay màng lọc đúng hạn.
Máy lọc không thay được việc thông gió để giảm CO2 và độ ẩm. Hai việc bổ sung cho nhau.
Dòng khí trong nhà ống
Nhà ống sâu thường bí ở giữa. Giếng trời kết hợp cửa sổ trước sau tạo hiệu ứng ống khói: khí nóng bốc lên thoát qua giếng trời, kéo gió mát vào từ dưới.
Phong thủy ưa giếng trời đặt hợp lý vì nó đưa ánh sáng và khí vào giữa nhà. Chỉ cần chú ý che mưa, thoát nước tốt và lan can an toàn cho trẻ.
Dấu hiệu nhà cần thông gió hơn
- Kính cửa sổ đọng hơi nước buổi sáng.
- Có mùi ẩm mốc ở tủ quần áo, góc tường.
- Ngủ dậy thấy nặng đầu, khô họng.
- Mùi nấu ăn còn vương nhiều giờ sau.
- Tường chân tường bong sơn, ố vàng.
Gặp một trong các dấu hiệu này, nên xử lý nguồn ẩm và tăng thông gió trước khi nghĩ tới chuyện bày trí.
Khi nào cần hỏi chuyên gia
Thấm dột kéo dài, mốc lan rộng, mùi lạ không rõ nguồn, nghi rò rỉ khí gas cần người có chuyên môn kiểm tra. Khi ngửi thấy mùi gas, không bật tắt công tắc điện, mở cửa thông gió, khóa van và rời khỏi khu vực, gọi đơn vị cấp gas hoặc cứu hỏa.
Người trong nhà có triệu chứng hô hấp kéo dài nên đi khám, không chỉ đổi chỗ đặt đồ.
Tủ quần áo, nhà kho và những góc ít ai mở
Không khí tù đọng thường nằm ở những chỗ ít mở: tủ âm tường, gầm cầu thang, kho đồ, gầm giường chất đầy hộp. Không khí không lưu thông, độ ẩm giữ lại, nấm mốc âm thầm phát triển trên vải và giấy.
Mỗi tháng mở tủ cho thoáng vài giờ, đặt gói hút ẩm, không cất quần áo khi chưa khô hẳn, để khoảng hở giữa đồ và tường. Phong thủy dặn không chất đồ dưới gầm giường; lý do thực tế là gầm giường kín khó lau dọn, bụi và ẩm tích lại ngay dưới chỗ mình nằm cả đêm.
Nhà vệ sinh không cửa sổ
Nhiều căn hộ có nhà vệ sinh nằm giữa, không có cửa sổ. Quạt hút phải đủ mạnh, chạy trong và sau khi tắm khoảng mười lăm, hai mươi phút để hơi nước thoát hết. Khe hở dưới cửa giúp không khí từ phòng ngoài đi vào thay chỗ.
Phong thủy kiêng nhà vệ sinh giữa nhà vì cho rằng uế khí lan khắp nơi. Nếu đã không đổi được vị trí, giữ quạt hút hoạt động tốt, cửa đóng khi không dùng và sàn luôn khô là cách xử lý thực tế nhất.
Mùa hanh khô và mùa lạnh
Không phải lúc nào cũng thừa ẩm. Mùa hanh khô hoặc khi bật máy sưởi ở xứ lạnh, không khí quá khô gây khô da, khô mũi họng. Lúc đó máy tạo ẩm có thể hữu ích, nhưng phải vệ sinh bình nước thường xuyên để không thành nơi vi khuẩn phát triển.
Mục tiêu là độ ẩm vừa phải, không quá khô, không quá ẩm. Một chiếc ẩm kế rẻ tiền đặt trong phòng ngủ giúp biết rõ thay vì đoán.
Một góc nhỏ cho tinh thần thư thái
Khi nhà đã thoáng, khô, sạch, việc bày thêm món trang trí mang ý nghĩa phong thủy mới thật sự dễ chịu. Một chiếc chuông gió treo nơi có gió nhẹ cho tiếng leng keng vui tai và cũng nhắc mình mở cửa đón gió.
Có thể chọn mẫu ở mục chuông gió, khánh treo của Thế Giới Phong Thủy; nên chọn chuông tiếng nhỏ, treo nơi không làm phiền hàng xóm.