Dọn dẹp và lối sống tối giản: đồ bừa bộn, căng thẳng và khái niệm khí tù trong phong thủy
Trả lời ngắn: Đồ bừa bộn không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Nhà nhiều đồ khó lau, bụi và ẩm tích tụ, lối đi hẹp dễ vấp ngã, tìm đồ mất thời gian và nhiều người thấy căng thẳng khi nhìn đống việc chưa xong. Phong thủy gọi những góc chất đống là chỗ khí tù, khí không lưu thông. Lối sống tối giản phương Tây và các phương pháp dọn dẹp nổi tiếng gặp phong thủy ở điểm này. Cách dọn hợp với gia đình Việt là dọn theo nhóm đồ, giữ thứ có dùng và có ý nghĩa, chừa chỗ cho đồ thờ và kỷ vật mà không để chúng thành gánh.
Vì sao đồ bừa bộn làm người mệt
Mỗi món đồ nằm sai chỗ là một việc nhỏ chưa xong. Khi nhà có hàng trăm việc nhỏ như thế, mắt nhìn đâu cũng thấy việc. Nhiều người kể rằng sau khi dọn sạch một góc, họ thấy nhẹ đầu hơn hẳn.
Về thực tế, nhà ít đồ lau dọn nhanh hơn, ít chỗ cho gián chuột trú ngụ, ít nguy cơ vấp ngã cho người già và trẻ nhỏ.
Khí tù trong phong thủy
Phong thủy cho rằng khí cần lưu thông. Góc chất đồ cũ, gầm giường nhồi hộp, cửa ra vào bị chặn bởi giày dép là nơi khí bị nghẽn. Cách giải trong sách phong thủy rất giản dị: dọn đi, lau sạch, mở thoáng.
Đây là lời khuyên phong thủy dễ kiểm chứng nhất, vì hiệu quả thấy ngay sau một buổi dọn.
Các phương pháp dọn dẹp nổi tiếng
Ở phương Tây và Nhật Bản có nhiều phương pháp dọn dẹp được biết đến rộng rãi. Phương pháp của Marie Kondo dọn theo nhóm đồ, giữ món làm mình thấy vui. Phong cách tối giản (minimalism) giữ số lượng đồ ít nhất có thể. Có những cách khác như dọn mỗi ngày một món, hay quy tắc một món vào thì một món ra.
Không có phương pháp nào đúng cho mọi nhà. Điều chung là có hệ thống, dọn theo nhóm, và quyết định dứt khoát với từng món.
Dọn theo nhóm đồ, không theo phòng
Dọn theo phòng dễ chuyển đồ từ phòng này sang phòng khác. Dọn theo nhóm, ví dụ gom hết quần áo cả nhà lại một chỗ, sẽ thấy rõ mình có bao nhiêu áo và bao nhiêu chưa từng mặc.
- Quần áo, giày dép.
- Sách, giấy tờ.
- Đồ bếp.
- Đồ lặt vặt (dây sạc, hộp, chai lọ).
- Kỷ vật và đồ có ý nghĩa tinh thần, để sau cùng.
Giấy tờ: giữ cái gì, bỏ cái gì
Giấy tờ là thứ dồn nhanh nhất. Giấy tờ nhà đất, khai sinh, hôn nhân, bảo hiểm, hợp đồng còn hiệu lực cần giữ bản gốc ở một chỗ khô, an toàn. Hóa đơn cũ, tờ rơi, hướng dẫn sử dụng có bản điện tử thì có thể bỏ.
Thời hạn lưu giữ chứng từ thuế, hóa đơn kinh doanh tùy quy định; nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế, đừng tự đoán.
Gia đình nhiều thế hệ
Ông bà thường giữ đồ vì đã từng thiếu thốn; con cháu muốn bỏ bớt. Dọn đồ của người khác mà không hỏi dễ gây buồn lòng. Mỗi người dọn đồ của mình; đồ chung thì cùng bàn.
Có thể dành cho ông bà một tủ riêng để giữ thứ họ quý, đổi lại khu vực chung được giữ gọn. Gia đạo hòa thuận quan trọng hơn một căn nhà tối giản hoàn hảo.
Đồ thờ và kỷ vật
Đồ thờ cũ, bát hương thay ra, ảnh thờ, đồ của người đã khuất là nhóm đồ cần làm cẩn trọng nhất. Mỗi nhà, mỗi vùng có nếp riêng về việc hóa, gửi chùa hay giữ lại.
Nên hỏi người lớn trong họ hoặc nhà chùa trước khi xử lý đồ thờ. Với kỷ vật, có thể chụp ảnh lưu giữ rồi giữ lại vài món tiêu biểu thay vì cả thùng.
Quà tặng không dùng tới
Nhiều nhà chất đầy quà biếu: vật phẩm, ấm chén, đồ trang trí. Giữ vì ngại bỏ, nhưng không dùng. Có thể tặng lại cho người cần, quyên góp, hoặc bày luân phiên vài món.
Với vật phẩm phong thủy được tặng mà không hợp không gian, không nên cố bày chỉ vì sợ "phạm". Một món đặt sai chỗ, bám bụi thì chẳng mang ý nghĩa tốt nào.
Cửa chính và lối đi
Cửa chính là chỗ đầu tiên nên dọn. Giày dép vào tủ, lối đi không có thùng hàng, đèn cửa sáng. Phong thủy gọi cửa chính là khí khẩu; về thực tế, đó là lối thoát hiểm khi có sự cố.
Lối thoát nạn, hành lang, cầu thang không được chất đồ — đây là yêu cầu an toàn cháy nổ, không phải chuyện sở thích.
Gầm giường và nóc tủ
Gầm giường và nóc tủ là nơi đồ "biến mất". Phong thủy dặn không chất đồ dưới gầm giường. Lý do thực tế: khó lau, bụi và nấm mốc tích tụ ngay dưới chỗ ngủ.
Nóc tủ chất đồ nặng có nguy cơ rơi khi va chạm hoặc động đất ở những nơi có động đất. Đồ cao nên nhẹ, đồ nặng để thấp.
Giữ được gọn sau khi dọn
- Mỗi món có một chỗ cố định.
- Dùng xong trả về chỗ cũ.
- Mua món mới thì cân nhắc bỏ một món cũ.
- Mười phút dọn mỗi tối trước khi ngủ.
- Một lần mỗi mùa rà lại tủ quần áo.
Thói quen nhỏ quan trọng hơn một buổi dọn lớn rồi để đâu lại vào đấy.
Đừng biến tối giản thành áp lực
Có người chạy theo tối giản đến mức thấy tội lỗi khi mua một món đồ. Mục tiêu không phải ít đồ nhất có thể, mà là đồ nào cũng có lý do ở đó và nhà dễ sống.
Một căn nhà ấm cúng có sách, có tranh, có đồ gợi kỷ niệm vẫn tốt hơn căn phòng trống trơn mà người ở thấy lạnh lẽo.
Bếp: nơi đồ đạc sinh sôi nhanh nhất
Bếp gia đình Việt thường có rất nhiều nồi niêu, hộp nhựa, chai lọ gia vị, túi ni lông gấp sẵn. Mặt bếp chất đầy khiến nấu nướng chật chội và khó lau dầu mỡ.
Giữ trên mặt bếp chỉ những thứ dùng hằng ngày; nồi to dùng dịp lễ cất tủ cao; hộp nhựa không nắp, nắp không hộp bỏ đi; gia vị hết hạn loại bỏ định kỳ. Phong thủy coi bếp là nơi giữ phúc của nhà; một cái bếp gọn, sạch, khô ráo cũng là bếp an toàn hơn về cháy nổ và vệ sinh thực phẩm.
Đồ của trẻ con
Đồ chơi, quần áo trẻ con tăng rất nhanh rồi lại chật, lại chán. Có thể dùng hộp xoay vòng: bày một phần đồ chơi, cất một phần, vài tuần đổi một lần để trẻ thấy mới. Quần áo chật gửi tặng người quen có con nhỏ hơn.
Cho trẻ tự dọn đồ chơi vào giỏ trước giờ ngủ là cách dạy thói quen gọn gàng sớm, đồng thời giảm nguy cơ người lớn vấp ngã ban đêm.
Số hóa ảnh và giấy tờ cũ
Album ảnh cũ, thư tay, giấy khen của con cái chiếm cả tủ nhưng là thứ khó bỏ nhất. Quét hoặc chụp lại rồi lưu ở hai nơi, ví dụ ổ cứng và lưu trữ đám mây, giúp giữ được kỷ niệm mà giảm chỗ chứa. Bản gốc quan trọng vẫn giữ, phần còn lại có thể gửi lại cho người trong ảnh như một món quà.
Bày lại sau khi dọn
Khi nhà đã thoáng, mới thấy chỗ nào cần một điểm nhấn. Thay vì bày mười món nhỏ, chọn một vài món có ý nghĩa và đặt ở chỗ dễ nhìn, dễ lau.
Một bức tượng Di Lặc cỡ vừa ở phòng khách, một hồ lô nhỏ ở đầu giường người lớn tuổi là ví dụ món ít mà đủ ý; có thể xem các mẫu ở mục hồ lô của Thế Giới Phong Thủy, chọn cỡ vừa với kệ để dễ lau bụi.