Phong thủy ở Nam bán cầu: vì sao hướng Bắc mới là hướng nắng và nên đổi những gì cho đúng
Trả lời ngắn: Ở Nam bán cầu, mặt trời mọc ở Đông, lặn ở Tây nhưng đi qua bầu trời phía Bắc. Vì vậy hướng nhận nắng ấm mùa đông, sáng sủa quanh năm là hướng Bắc, ngược với Việt Nam. Những lời dặn của phong thủy dựa vào nắng gió (minh đường sáng, lưng tựa che gió lạnh) nên được hiểu lại theo nắng thật nơi mình ở; còn những phép tính dựa thuần vào la bàn như cung phi Bát Trạch thì vẫn đo bằng độ, không tự đảo.
Mặt trời đi đường nào ở Nam bán cầu
Người sống ở Việt Nam quen thấy mặt trời giữa trưa nằm hơi chếch về phía Nam vào mùa đông và gần như trên đỉnh đầu vào giữa năm. Sang Sydney, Melbourne hay Auckland, cảnh đó lật ngược: mặt trời trưa luôn nằm ở nửa trời phía Bắc, và vào mùa đông của họ (tháng Sáu, tháng Bảy dương lịch) nó thấp hẳn xuống, chiếu xiên sâu vào những ô cửa quay về phía Bắc.
Hệ quả trực tiếp: phòng nào có cửa sổ lớn nhìn về phía Bắc sẽ là phòng ấm và sáng nhất nhà vào mùa lạnh. Phòng quay về phía Nam gần như không có nắng trực tiếp trong mùa đông, dễ lạnh, dễ ẩm. Ai mang thói quen "chọn nhà hướng Nam cho mát" từ quê sang là đang chọn đúng căn tối nhất phố.
Vì sao phong thủy cổ coi trọng hướng Nam
Kinh đô, cung điện, nhà cửa trong các văn bản phong thủy Trung Hoa thường "tọa Bắc hướng Nam": lưng tựa núi chắn gió bấc lạnh từ phía Bắc, mặt đón nắng và gió nồm phía Nam. Đó là câu trả lời cho khí hậu của đồng bằng Hoa Bắc, nơi gió mùa đông thổi từ cao nguyên Mông Cổ xuống.
Nói cách khác, "hướng Nam tốt" không phải một chân lý treo lơ lửng mà là kinh nghiệm sống gắn với một vùng đất. Khi đất đổi, nắng đổi, gió đổi, người hiểu nghề sẽ đọc lại tinh thần của lời dặn: mặt nhà đón nắng ấm, lưng nhà chắn gió lạnh, phía trước thoáng đãng.
Những phần nên đổi theo nắng
Phần đổi theo nắng là phần thuộc về Loan đầu và cảm nhận sống: chỗ đặt phòng khách, bếp ăn sáng, góc làm việc, phòng người già. Ở Úc, phòng sinh hoạt chung đặt phía Bắc thì sáng và ấm; phòng ngủ có thể ở phía Đông để nhận nắng sớm; kho, nhà xe, phòng giặt hợp với phía Nam hoặc phía Tây chịu nắng chiều gắt mùa hè.
Khái niệm minh đường, tức khoảng sân sáng phía trước nhà, cũng nên hiểu theo hướng có nắng. Một khoảnh sân phía Bắc rộng rãi, có cây thấp, là minh đường đúng nghĩa ở đây, kể cả khi cửa chính của nhà lại mở ra con đường phía Nam.
Những phần giữ nguyên theo la bàn
Các phép tính dựa vào độ trên la bàn như cung phi Bát Trạch, phi tinh Huyền Không, phương Thái Tuế hằng năm vẫn lấy phương vị địa lý: Bắc vẫn là Bắc, 0 độ vẫn là 0 độ. Không có văn bản cổ nào bàn chuyện "đảo la bàn" vì người xưa không sống ở Nam bán cầu.
Vì vậy người tin theo Bát Trạch vẫn tra hướng tốt theo cung phi như ở Việt Nam. Điều cần cân nhắc là khi hướng "tốt theo tuổi" lại là hướng tối và lạnh theo nắng, nên ưu tiên chỗ ở dễ chịu trước rồi điều chỉnh vị trí giường, bàn làm việc theo cung phi bên trong căn nhà.
Hai trường phái tranh luận chuyện đảo bát quái
Trong giới thực hành ở Úc có người cho rằng ở Nam bán cầu phải đảo vị trí của Ly (lửa, phía Nam) và Khảm (nước, phía Bắc) trong Hậu Thiên bát quái vì phía Bắc mới là phía nóng. Người khác giữ nguyên, lập luận rằng bát quái gắn với phương vị và từ trường chứ không chỉ với nắng.
Bài này không chọn phe. Điều chắc là hai cách cho kết quả khác nhau ở một số bố trí, nên người đọc nên biết thầy mình theo cách nào và đừng trộn hai cách trong cùng một ngôi nhà. Phần thực tế là nắng, gió, ẩm thì ai cũng đồng ý phải theo khí hậu tại chỗ.
Đọc tin rao nhà: "north-facing" nghĩa là gì
Tin bán, thuê nhà ở Úc và New Zealand hay ghi "north-facing living", "north-facing backyard". Đây là điểm cộng thật về giá và về sự dễ chịu, vì nó báo khu sinh hoạt hoặc sân sau được nắng ấm mùa đông.
Nên kiểm cụ thể: "north-facing" là mặt tiền, là phòng khách hay là sân sau? Có nhà cao, cây lớn che phía Bắc không? Mở bản đồ vệ tinh, xem bóng đổ và nhìn hướng đường. Đi xem nhà vào buổi trưa một ngày mùa đông là cách chắc nhất.
Mái hiên và rèm cho mùa hè gắt
Nắng phía Bắc mùa đông thì quý, nhưng mùa hè ở nhiều vùng của Úc rất gay gắt. Mái hiên đua ra đủ sâu sẽ che mặt trời cao mùa hè mà vẫn cho mặt trời thấp mùa đông chiếu vào nhà. Đây là nguyên lý thiết kế thụ động được nhiều hướng dẫn xây dựng tại đó khuyến khích.
Phía Tây là hướng cần che nhất mùa hè vì nắng chiều xiên thẳng vào nhà. Rèm ngoài, cây rụng lá, lam che nắng ở mặt Tây giúp nhà mát hơn hẳn. Ở góc phong thủy, đó cũng là cách giữ cho khí trong nhà không bị "táo nóng".
Gió và ẩm ở các thành phố ven biển
Sydney, Brisbane, Auckland đều gần biển, gió biển mang ẩm và muối. Nhà sát bờ thường bị gỉ kim loại, mốc góc tường phía Nam. Lưng nhà tựa vào một dải cây hoặc một khối nhà kín sẽ đỡ gió lùa, giống tinh thần "có chỗ dựa" của phong thủy.
Phòng nào ít nắng nên được thông gió tốt, có quạt hút ẩm, không để đồ gỗ, sách, ảnh thờ sát tường lạnh. Bàn thờ gia tiên đặt ở bức tường khô ráo, không áp vào tường giáp nhà vệ sinh, là điều nên giữ ở đâu cũng vậy.
Đặt bàn thờ khi hướng nắng đảo chiều
Nhiều gia đình hỏi bàn thờ có cần "quay về Việt Nam" hay quay hướng tốt theo tuổi gia chủ. Tục lệ mỗi nhà một khác. Phần thực tế: chọn chỗ trang trọng, ít người qua lại, không đối diện nhà vệ sinh, không dưới cửa sổ hắt nắng chiều làm bạc màu ảnh và nóng bát hương.
Với căn nhà có phòng khách phía Bắc nhiều nắng, đặt bàn thờ ở bức tường trong, không bị nắng chiếu thẳng, sẽ giữ đồ thờ bền hơn. Nếu gia đình theo hướng tốt cung phi thì dùng la bàn đo đúng độ như ở Việt Nam, không cần đảo.
Cây xanh và vườn: chọn theo đất ở đây
Người Việt sang Úc hay muốn trồng lại cây quê. Có loài hợp khí hậu, có loài không, và một số loài bị hạn chế nhập vì kiểm dịch. Vườn hợp phong thủy trước hết là vườn khỏe, cây sống tốt, không che hết nắng phía Bắc.
Cây lớn nên đặt phía Nam hoặc Tây để chắn gió và nắng chiều, còn phía Bắc để cây thấp, thảm cỏ, bồn hoa. Mua cây, hạt giống thì hỏi vườn ươm địa phương về loài xâm hại để không vô tình gây hại môi trường.
Phòng ngủ và giường: nắng sớm hay bóng mát
Phòng ngủ phía Đông nhận nắng sớm, hợp với người dậy sớm. Phòng ngủ phía Nam mát mùa hè nhưng lạnh mùa đông, cần cách nhiệt và sưởi tốt. Đầu giường tựa tường vững, không ngay dưới cửa sổ, không đối cửa ra vào vẫn là những lời dặn có lý ở mọi bán cầu.
Ai theo cung phi muốn đầu giường quay về hướng tốt thì cứ đo bằng la bàn điện thoại, hiệu chỉnh trước, và đứng xa đồ kim loại khi đo. Đừng vì một hướng "đẹp" mà đẩy giường vào chỗ gió lùa hoặc sát cửa sổ đơn mỏng.
Những sai lầm hay gặp của người mới sang
Sai lầm thứ nhất là chọn nhà "hướng Nam" theo thói quen rồi cả mùa đông phải sưởi tốn điện. Thứ hai là đảo tất cả mọi thứ, kể cả la bàn, khiến các phép tính Bát Trạch lệch hết. Thứ ba là treo gương, đặt vật phẩm theo một sơ đồ tải trên mạng mà không biết sơ đồ ấy vẽ cho Bắc hay Nam bán cầu.
Cách tránh là tách bạch hai lớp: lớp nắng gió đọc theo bầu trời nơi mình ở, lớp phép tính đọc theo la bàn. Ghi lại cho cả nhà một tờ ghi chú ngắn để ai cũng hiểu cùng một kiểu.
Hỏi thầy phong thủy ở nước ngoài
Nếu mời người xem nhà, nên hỏi trước họ theo trường phái nào, có đảo bát quái không, có xét khí hậu địa phương không. Người làm nghề nghiêm túc sẽ giải thích rõ và không ép mua món đắt tiền để "hóa giải".
Mọi việc chạm tới kết cấu, điện, nước, sửa nhà thuê đều cần xin phép chủ nhà hoặc hỏi thợ có giấy phép theo quy định nơi đó. Phong thủy chỉ là một lớp tham khảo đặt lên trên sự an toàn và hợp đồng.
Vật phẩm mang theo khi sống ở Nam bán cầu
Một chiếc la bàn tốt hoặc thước Lỗ Ban nhỏ giúp đo hướng cửa, kích thước bàn thờ khi dọn vào nhà mới; một cuốn sách phong thủy cơ bản giúp cả nhà nói cùng một ngôn ngữ. Nếu cần, có thể tham khảo la bàn và thước Lỗ Ban tại Thế Giới Phong Thủy, nhớ kiểm quy định hải quan nơi đến trước khi mang hay gửi đồ.