Mang đồ thờ, vật phẩm phong thủy ra nước ngoài: hải quan, kiểm dịch và những món dễ bị giữ lại
Trả lời ngắn: Nhiều nước, nhất là Úc, New Zealand, Mỹ, Canada, kiểm dịch rất nghiêm với gỗ chưa xử lý, đất, tro, hạt giống, cây khô, thực phẩm và sản phẩm từ động vật. Bát hương còn tro, tượng gỗ thô, bùa có lông hay da thú, đồ làm từ san hô, ngà, mai rùa có thể bị giữ, tiêu hủy hoặc bị phạt nếu không khai báo. Cách an toàn là mang bát hương rỗng, tượng gỗ đã sơn phủ hoàn thiện, khai báo trung thực mọi món nghi ngờ, và tra trang chính thức của cơ quan hải quan, kiểm dịch nước đến trước khi đi.
Vì sao kiểm dịch nghiêm
Các nước như Úc, New Zealand có hệ sinh thái riêng và nông nghiệp lớn, rất sợ sâu bệnh, mối mọt, nấm từ nước ngoài theo hành lý vào. Một khúc gỗ chưa xử lý hay nắm đất có thể mang mầm bệnh gây thiệt hại lớn.
Vì vậy họ yêu cầu khai báo nhiều nhóm hàng mà người Việt coi là bình thường, kể cả đồ thờ.
Khai báo: nguyên tắc vàng
Phần lớn sân bay có tờ khai hoặc khai báo điện tử, hỏi có mang gỗ, thực vật, đất, thực phẩm, sản phẩm động vật không. Khi không chắc, hãy khai "có" và để nhân viên kiểm tra.
Khai báo trung thực thường chỉ mất thêm thời gian kiểm tra; không khai mà bị phát hiện có thể bị phạt tiền và ghi nhận hồ sơ.
Bát hương và tro
Tro hương, cát, đất trong bát hương có thể thuộc diện kiểm soát. Nhiều gia đình chọn mang bát hương rỗng, sạch, đến nơi mới cho tro hoặc cát sạch mua tại chỗ vào, thắp hương làm lễ an vị lại.
Nếu gia đình muốn giữ một chút tro từ bát hương cũ ở quê, nên hỏi nhà chùa về cách làm theo nếp, và hỏi cơ quan kiểm dịch nước đến xem có được mang không.
Tượng gỗ, đồ gỗ
Đồ gỗ đã sơn, đánh vecni, xử lý hoàn thiện thường dễ được chấp nhận hơn gỗ thô, gỗ còn vỏ, đồ mây tre đan. Một số món có thể bị yêu cầu xử lý hun trùng với chi phí do chủ hàng chịu.
Khi mua tượng gỗ ở Việt Nam để mang đi, hỏi người bán về xử lý chống mối mọt và giữ hóa đơn.
Đá, khoáng vật, vòng đá
Đá đã mài, vòng đá, trang sức thường ít vấn đề kiểm dịch, nhưng đá thô còn bám đất cần làm sạch. Một số nước kiểm soát việc nhập khẩu khoáng vật có giá trị lớn hoặc cần khai báo về giá trị khi vượt ngưỡng.
Giữ hóa đơn mua hàng giúp chứng minh giá trị và nguồn gốc khi được hỏi.
Đồ từ động vật hoang dã
Ngà voi, sừng tê, san hô, mai đồi mồi, da và lông một số loài thuộc danh mục được bảo vệ theo công ước quốc tế về buôn bán động thực vật hoang dã. Mang ra khỏi Việt Nam hay vào nước khác đều có thể vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Vật phẩm phong thủy làm từ những vật liệu này nên tránh hoàn toàn, dù được rao là "đồ cổ gia truyền".
Đồ cổ và cổ vật
Đồ cổ, cổ vật có thể cần giấy phép xuất khẩu theo quy định của Việt Nam về di sản văn hóa, và có thể bị nước đến hỏi nguồn gốc. Mang cổ vật không có giấy tờ có rủi ro bị thu giữ.
Trước khi mang những món có tuổi đời lâu năm, hỏi cơ quan có thẩm quyền về thủ tục; đừng tin lời người bán rằng "không sao đâu".
Hạt giống, cây khô, thảo dược
Hạt giống rau quê, cành đào khô, bó lá thuốc, trầm hương nguyên khúc thường bị kiểm soát chặt. Nhiều nước cấm mang hạt giống không có giấy phép.
Ở nhiều thành phố có cộng đồng người Việt, có thể mua hạt giống rau quê đã được phép bán tại chỗ thay vì mang từ Việt Nam.
Thực phẩm cúng
Bánh chưng, giò chả, lạp xưởng, mứt có thịt, trứng là nhóm thực phẩm hay bị giữ lại vì nguy cơ dịch bệnh động vật. Bánh kẹo đóng gói công nghiệp thường dễ hơn nhưng vẫn phải khai báo ở nhiều nước.
Mâm cúng ở nước ngoài có thể làm bằng nguyên liệu mua tại chỗ.
Gửi hàng qua bưu điện, chuyển phát
Đồ gửi qua bưu điện cũng bị kiểm tra như hành lý. Khai đúng nội dung trên tờ khai, không ghi chung chung "quà tặng" cho món gỗ, đồ ăn.
Gửi qua dịch vụ có kinh nghiệm hàng đi nước đó giúp hạn chế bị giữ, nhưng trách nhiệm khai báo vẫn ở người gửi và người nhận.
Đóng gói đồ thờ cho an toàn
- Bọc từng món bằng giấy mềm rồi màng xốp.
- Tượng đặt nằm, chèn kín hộp.
- Bát hương sứ để trong hành lý xách tay nếu kích thước cho phép.
- Ghi danh sách đồ trong vali để dễ trình khi kiểm tra.
Mở vali cho nhân viên kiểm tra rồi đóng lại là chuyện thường; đóng gói gọn giúp việc này nhanh.
Tâm lý khi đồ bị giữ
Nhiều người buồn khi một món đồ thờ bị giữ lại, coi là điềm không lành. Hãy nghĩ rằng việc kiểm dịch là để bảo vệ nơi gia đình mình sắp sống, và tấm lòng thờ cúng không nằm ở một món vật.
Có thể làm lại bát hương, thỉnh tượng mới tại chùa nơi mình đến, làm lễ an vị đơn giản.
Tra cứu trước khi đi
Mỗi nước có trang chính thức của cơ quan hải quan, kiểm dịch với danh sách món phải khai báo, món cấm. Quy định thay đổi theo thời gian; đọc bản mới nhất trước chuyến đi.
Đại sứ quán, hội người Việt địa phương, nhóm cộng đồng trên mạng cũng chia sẻ kinh nghiệm, nhưng hãy đối chiếu với nguồn chính thức.
Đồ của người đã khuất
Mang tro cốt người thân ra nước ngoài hoặc đưa về Việt Nam là việc cần giấy tờ riêng: giấy chứng tử, giấy chứng nhận hỏa táng, giấy phép vận chuyển theo quy định của hai nước, và quy định của hãng hàng không về cách đóng gói.
Hỏi đại sứ quán, lãnh sự quán và hãng bay trước khi làm; nhiều nhà tang lễ có dịch vụ hỗ trợ thủ tục này.
Vật phẩm phong thủy mua làm quà biếu
Người về thăm quê thường mang tỳ hưu, thiềm thừ, vòng đá sang làm quà cho bạn bè, đồng nghiệp. Đồ đá, đồ đồng, đồ gốm đã hoàn thiện thường ít rắc rối kiểm dịch. Đồ gỗ chạm khắc, đồ mây tre, đồ có lông, có hạt cần cân nhắc.
Mua ở cửa hàng có hóa đơn ghi rõ chất liệu giúp trả lời nhanh khi được hỏi. Nếu tặng đồng nghiệp người nước ngoài, kèm vài dòng giải thích ý nghĩa sẽ khiến món quà có giá trị hơn.
Trầm hương và nhang
Nhang que đóng gói thường được phép mang với lượng sử dụng cá nhân ở nhiều nước, nhưng vẫn có nơi hỏi về thành phần. Trầm hương nguyên khúc, gỗ trầm thô có thể bị kiểm soát như gỗ và cũng có thể liên quan quy định về loài cây được bảo vệ.
Mang lượng vừa phải, còn nguyên bao bì, có nhãn ghi thành phần sẽ đỡ rắc rối.
Mang gì là đủ
Bàn thờ ở nước ngoài không cần đủ bộ như ở quê. Ảnh thờ, bát hương rỗng, đôi đèn nhỏ, một tượng Phật hoặc Quan Âm nếu gia đình có thờ là đủ để bắt đầu.
Những món nhỏ bằng đồng, đá đã hoàn thiện thường dễ mang hơn đồ gỗ thô. Có thể xem các mẫu tìm theo chất liệu đồ đồng tại Thế Giới Phong Thủy, giữ hóa đơn để khai báo khi cần.