Thắp hương, đốt vàng mã ở nước ngoài: đầu báo khói, quy định tòa nhà và cách giữ nếp an toàn
Trả lời ngắn: Ở nước ngoài, việc thắp hương và đốt vàng mã cần đặt an toàn lên trước. Nhiều chung cư có đầu báo khói nối với hệ thống báo cháy chung, có nơi gọi thẳng lực lượng cứu hỏa, và báo động giả có thể bị phạt. Đốt lửa trần ngoài ban công, sân chung thường bị cấm hoặc giới hạn. Cách giữ nếp phù hợp là thắp ít hương, mở thông gió, không để lửa khi vắng nhà; hóa vàng nếu muốn thì làm ở nơi được phép như chùa, đền của cộng đồng người Việt, hoặc thay bằng việc dâng lễ, làm việc thiện.
Vì sao đầu báo khói ở nước ngoài nhạy hơn
Ở nhiều nước Âu Mỹ, Úc, Nhật, đầu báo khói là thiết bị bắt buộc trong nhà ở. Trong chung cư, một số đầu báo nối vào hệ thống của cả tòa nhà; khi kêu, cả tòa có thể phải sơ tán, có nơi xe cứu hỏa sẽ tới.
Khói hương đậm, đặc biệt khi thắp cả bó hoặc đốt trầm, có thể kích hoạt đầu báo. Nhiều người Việt đã lúng túng giải thích với hàng xóm và ban quản lý sau một lần như vậy.
Tuyệt đối không che, không tháo đầu báo
Che đầu báo bằng túi ni lông hay tháo pin để thắp hương là việc nguy hiểm: nếu quên lắp lại, căn hộ mất cảnh báo khi có cháy thật. Ở nhiều nơi, việc này còn vi phạm quy định và hợp đồng thuê.
Nếu đầu báo thường xuyên kêu vì nấu ăn hay thắp hương, hãy báo chủ nhà để kiểm tra vị trí hoặc loại đầu báo, không tự xử lý.
Thắp hương thế nào cho ít khói
- Thắp một đến ba nén, không thắp cả bó.
- Chọn hương ít khói, không tẩm hóa chất thơm nồng.
- Mở cửa sổ hoặc bật quạt hút trước khi thắp.
- Bàn thờ không đặt ngay dưới đầu báo.
- Khi rời nhà, dập hương hoặc chờ hương tàn.
Có gia đình dùng hương điện vào ngày thường và chỉ thắp hương thật vào ngày giỗ, ngày Tết.
Nến và lửa trần
Nến trên bàn thờ cháy suốt đêm là thói quen ở quê, nhưng trong căn hộ ở nước ngoài thì rủi ro cao: rèm gần, đồ gỗ, vật nuôi, trẻ nhỏ. Đèn thờ điện là lựa chọn an toàn hơn.
Nếu dùng nến thật trong lễ, đặt trên đế không cháy, cách xa vật dễ cháy, có người trông và tắt trước khi đi ngủ.
Đốt vàng mã: chỗ nào được, chỗ nào không
Đốt giấy ngoài ban công, sân chung, bãi đậu xe thường bị cấm hoặc phải xin phép ở nhiều nơi; mỗi nước, mỗi thành phố, mỗi tòa nhà quy định khác nhau. Khói bay sang nhà hàng xóm cũng dễ gây phiền.
Trước khi đốt, đọc nội quy tòa nhà và hỏi ban quản lý. Không tự đốt trong nhà, trong bồn rửa hay trong xô kim loại đặt trong phòng.
Hóa vàng ở chùa, đền cộng đồng
Ở các thành phố có cộng đồng người Việt, người Hoa đông, nhiều chùa có lò hóa vàng riêng và được phép sử dụng theo quy định địa phương. Gửi đồ lễ nhờ chùa hóa là cách giữ nếp mà không vi phạm.
Nên hỏi trước nhà chùa về giờ giấc, lượng đồ được nhận, có cần công đức hay không.
Có nhất thiết phải đốt vàng mã không
Ngay ở Việt Nam, nhiều chùa, nhiều gia đình đã khuyến khích giảm đốt vàng mã vì lãng phí và ô nhiễm. Tinh thần tưởng nhớ không nằm ở số lượng giấy được đốt.
Có thể thay bằng dâng hoa quả, làm một mâm cơm, công đức cho chùa, làm việc thiện nhân ngày giỗ. Mỗi gia đình tự cân nhắc theo nếp nhà và hoàn cảnh nơi mình sống.
Trầm hương và nhang vòng
Trầm hương đốt bằng than, nhang vòng cháy nhiều giờ tạo nhiều khói hơn hương que. Ở căn hộ, nên tránh đốt trầm bằng than trong phòng kín vì nguy cơ khí độc.
Nếu thích mùi trầm, có thể dùng máy xông trầm điện hoặc thắp ở nơi thoáng và trông cẩn thận.
Nhà riêng có sân vườn
Người sống ở nhà riêng có sân vẫn phải theo quy định đốt lửa ngoài trời của địa phương: có nơi cấm vào mùa khô, có nơi cấm hẳn, có nơi chỉ cho phép trong thùng đốt có nắp.
Chuẩn bị bình chữa cháy hoặc xô nước, không đốt khi gió mạnh, đốt xa hàng rào, cây khô, nhà kho.
Giải thích với hàng xóm và chủ nhà
Hàng xóm người nước ngoài thường hiểu khi được giải thích rằng thắp hương là cách tưởng nhớ tổ tiên. Báo trước những ngày có lễ lớn như Tết, ngày giỗ, và cam kết thông gió, không để lửa khi vắng nhà giúp giữ hòa khí.
Nếu xảy ra báo động giả, xin lỗi, giải thích và rút kinh nghiệm, đừng cãi lý.
Trẻ nhỏ và vật nuôi
Hương que đang cháy, tàn hương nóng, nến là nguy cơ bỏng với trẻ nhỏ và vật nuôi. Bàn thờ nên ở nơi trẻ không với tới, mèo không nhảy lên được.
Dạy trẻ không chạm vào bát hương khi đang cháy, không thổi tắt nến bằng miệng sát mặt.
Khi có sự cố
Nếu lửa bén vào rèm hay giấy, dùng bình chữa cháy hoặc chăn chống cháy, rời khỏi nhà và gọi số khẩn cấp của nước sở tại nếu không dập được ngay. Không cố mang đồ thờ ra khi lửa đã lớn.
Lưu số khẩn cấp địa phương trong điện thoại và dán ở cửa tủ lạnh cho cả nhà, kể cả ông bà sang thăm.
Giữ nếp bằng những cách nhẹ nhàng
Thắp hương là một phần, nhưng nếp thờ cúng còn là chuẩn bị mâm cơm, quây quần, kể chuyện về ông bà cho con cháu nghe. Ở nước ngoài, những phần này lại càng quan trọng.
Một bàn thờ gọn, sạch, ánh đèn ấm, hoa tươi và những ngày giỗ được nhớ đúng là đủ để giữ nếp nhà.
Ngày Tết và giao thừa ở nước ngoài
Giao thừa là lúc nhiều gia đình muốn thắp hương, đốt pháo, đốt vàng mã. Ở nước ngoài, pháo nổ thường bị cấm hoặc chỉ được bắn ở nơi, giờ quy định. Đêm giao thừa âm lịch cũng là một đêm làm việc bình thường với hàng xóm.
Giữ lễ giao thừa trong nhà với mâm nhỏ, đèn thờ, một nén hương, cả nhà chúc nhau là đủ ấm. Nhiều cộng đồng tổ chức hội Tết ở trung tâm văn hóa, chùa, nơi có thể đón năm mới đông vui mà hợp quy định.
Bảo hiểm nhà và trách nhiệm
Ở nhiều nước, người thuê nhà mua bảo hiểm cho đồ đạc và trách nhiệm với người khác. Cháy do lửa trần sơ suất có thể dẫn tới tranh chấp bồi thường lớn với chủ nhà và hàng xóm.
Đọc kỹ điều khoản bảo hiểm, giữ thói quen an toàn với lửa là cách bảo vệ chính gia đình mình.
Rằm tháng Bảy và cúng chúng sinh
Lễ cúng cô hồn rằm tháng Bảy ở quê thường làm ngoài sân, có đốt vàng mã, rải gạo muối. Ở chung cư nước ngoài, có thể làm gọn trong nhà với mâm nhỏ, thắp hương ngắn, rồi mang đồ ăn tặng người cần hoặc góp vào bếp ăn từ thiện. Rải gạo muối ngoài hành lang chung dễ gây phiền và có thể vi phạm nội quy vệ sinh.
Đồ dùng hỗ trợ an toàn
Một đôi đèn thờ điện, một bát hương cỡ vừa có đế vững là đủ cho bàn thờ căn hộ. Thế Giới Phong Thủy hiện chưa bán đồ thờ; nếu muốn thêm chút bình an cho góc thờ, có thể xem các mẫu tượng ở mục Phật, Di Lặc rồi chọn cỡ vừa với kệ thờ.